Bank wnosi o przesłuchanie swoich pracowników: jak sąd ocenia zeznania świadków w sprawie frankowej?

Jaką tezę ma bank wykazać zeznaniami pracownika?

Wniosek dowodowy o przesłuchanie pracownika banku ma sens tylko wtedy, gdy wskazuje konkretny fakt do wykazania - inaczej sąd może go pominąć jako nieprzydatny na podstawie art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego. Bank najczęściej powołuje pracownika, by opisać procedurę informowania o ryzyku walutowym, sposób ustalania tabel kursowych albo formalną możliwość negocjowania warunków umowy CHF. Wartość takich zeznań zależy jednak od tego, czy dotyczą konkretnej umowy, czy tylko ogólnego schematu sprzedaży (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 227).

W praktyce spotykam trzy powtarzalne tezy dowodowe formułowane przez pełnomocników banków. Rzadko dotyczą one wprost jednego kredytobiorcy - częściej opisują "standardową procedurę" obowiązującą w danym okresie. To rozróżnienie ma znaczenie procesowe, bo sąd bada nie tylko treść zeznań, ale też ich związek z faktami spornymi w danej sprawie.

  • Procedura informowania o ryzyku walutowym - świadek opisuje, jakie broszury, symulacje i oświadczenia standardowo wręczano klientom przed 2008-2010 rokiem.
  • Możliwość negocjowania umowy - pracownik zeznaje, że klient teoretycznie mógł negocjować marżę, spread lub walutę kredytu, choć rzadko pamięta, czy w tej konkretnej sprawie do negocjacji doszło.
  • Sposób ustalania tabel kursowych - świadek z departamentu skarbu lub analiz wyjaśnia mechanizm tworzenia kursu kupna i sprzedaży waluty, co ma znaczenie przy ocenie jednostronności klauzuli przeliczeniowej.
  • Dostępność innych produktów kredytowych - bank chce wykazać, że kredytobiorca miał realny wybór między kredytem złotowym a walutowym.

Żadna z tych tez nie jest automatycznie "silna" ani "słaba" - jej znaczenie ustala sąd dopiero po zestawieniu z dokumentami złożonymi do akt i pozostałym materiałem dowodowym, w tym zeznaniami kredytobiorcy opisanymi w naszym artykule o przesłuchanie kredytobiorcy w sprawie frankowej.

Czy świadek musi pamiętać konkretnego kredytobiorcę?

Nie, przepisy nie wymagają, by świadek pamiętał każdego klienta - ale brak takiej pamięci zwykle osłabia wartość zeznań odnoszących się do przebiegu konkretnego spotkania. Świadek może wciąż opisywać procedury obowiązujące w banku, jednak sąd oceni odrębnie, czy taki opis dowodzi ich faktycznego zastosowania wobec tej jednej umowy (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 233 § 1).

Udział w spotkaniach z kredytobiorcą

Kluczowe pytanie brzmi: czy świadek w ogóle był obecny przy zawieraniu tej konkretnej umowy, czy zeznaje wyłącznie na podstawie akt sprawy przygotowanych przez dział prawny banku przed rozprawą. Z obserwacji protokołów, które analizuję zawodowo, wynika, że po kilkunastu latach od podpisania umowy większość doradców kredytowych nie pamięta pojedynczego klienta spośród setek obsłużonych spraw. Zeznają wtedy o "zwyczajowej praktyce oddziału", co jest czym innym niż relacja naocznego świadka konkretnego spotkania.

  • Obecność przy podpisaniu umowy - czy świadek osobiście prowadził spotkanie, czy tylko podpis widnieje na dokumentach przygotowanych przez innego pracownika.
  • Data i miejsce spotkania - zdolność wskazania konkretnych okoliczności zwiększa wiarygodność zeznań dotyczących tej sprawy.
  • Dokumenty potwierdzające udział - notatki służbowe, karta klienta, wniosek kredytowy z podpisem danego pracownika.
  • Czas, jaki upłynął od zdarzenia - im dłuższy okres, tym częściej zeznania opierają się na rekonstrukcji z akt, a nie na osobistej pamięci.

Czym różni się wiedza o konkretnej umowie od opisu procedury banku?

Wiedza o konkretnej umowie opiera się na osobistym udziale świadka w danym zdarzeniu, natomiast opis procedury banku to relacja o modelu postępowania, który mógł, ale nie musiał zostać w pełni zastosowany wobec danego kredytobiorcy. Rozróżnienie to decyduje o tym, które fragmenty zeznań sąd potraktuje jako dowód faktu, a które jedynie jako tło organizacyjne sprawy.

Kryterium Wiedza o konkretnej umowie Opis procedury ogólnej
Źródło wiedzy świadka Osobisty udział w spotkaniu, podpis na dokumentach Regulaminy wewnętrzne, szkolenia, instrukcje banku
Typowe pytanie sądu "Czy pamięta pan/pani tego klienta i to spotkanie?" "Jak wyglądała standardowa procedura w tym okresie?"
Wartość dowodowa dla faktu spornego Bezpośrednia, jeśli zeznania są spójne z dokumentami Pośrednia - wymaga dodatkowego powiązania z daną umową
Ryzyko procesowe Łatwiejsze do podważenia sprzecznością z dokumentami Łatwiejsze do zakwestionowania jako niewykazujące zastosowania w danym przypadku

Czy zeznania o modelowej procedurze potwierdzają jej zastosowanie w danej sprawie?

Nie automatycznie - opis modelowej procedury informacyjnej pokazuje, co bank teoretycznie oferował, ale nie zastępuje dowodu, że dany kredytobiorca rzeczywiście otrzymał konkretne informacje, symulacje czy ostrzeżenia. Sąd musi ocenić, czy między ogólną praktyką a tą jedną umową istnieje wystarczające powiązanie dowodowe, najczęściej poprzez dokumenty podpisane osobiście przez klienta.

Jak sąd ocenia wiarygodność i moc zeznań świadka banku?

Jak sąd ocenia wiarygodność i moc zeznań świadka banku?

Sąd ocenia zeznania świadka banku na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli poprzez wszechstronne rozważenie całego zebranego materiału dowodowego, a nie w oderwaniu od dokumentów sprawy. Ocenie podlegają: źródło wiedzy świadka, szczegółowość relacji, jej spójność wewnętrzna oraz zgodność z pozostałymi dowodami (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 233 § 1).

„Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału." - Kodeks postępowania cywilnego, art. 233 § 1, ISAP

Spójność, logika i zgodność z dokumentami

W praktyce sądowej najczęściej "wygrywają" zeznania, które dają się zweryfikować dokumentem - a nie te, które brzmią najbardziej stanowczo na sali rozpraw. Analizując protokoły rozpraw frankowych, konsekwentnie widzę ten sam mechanizm: świadek deklarujący pewność co do przekazania konkretnej informacji, ale niepotrafiący wskazać dokumentu, w którym informacja ta została utrwalona, traci na wiarygodności wobec dowodu z dokumentu podpisanego przez samego kredytobiorcę.

  • Spójność wewnętrzna - czy zeznania świadka nie zaprzeczają sobie w toku przesłuchania.
  • Szczegółowość relacji - konkretne daty, dokumenty i okoliczności ważą więcej niż ogólnikowe deklaracje.
  • Zgodność z dokumentami - umowa, wniosek kredytowy, regulamin i oświadczenia klienta stanowią punkt odniesienia dla oceny zeznań, co szerzej opisujemy przy dowody w pozwie przeciwko bankowi.
  • Logiczność relacji w czasie - zeznania sprzeczne z chronologią zdarzeń w aktach obniżają ich moc dowodową.

Czy zatrudnienie w banku automatycznie odbiera świadkowi wiarygodność?

Nie - sama relacja służbowa ze stroną procesu nie dyskwalifikuje świadka ani nie pozwala sądowi z góry odrzucić jego zeznań. Przepisy postępowania cywilnego nie przewidują takiego automatyzmu, a fakt zatrudnienia w banku - obecnego lub byłego - jest jedynie jedną z okoliczności branych pod uwagę przy ocenie dowodu, obok źródła wiedzy i zgodności z dokumentami (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 233 § 1).

Z mojej praktyki wynika, że sądy okręgowe rzadko formułują to wprost jako "brak wiarygodności z powodu zatrudnienia" - częściej wskazują w uzasadnieniu, że zeznania danego pracownika nie wniosły nic do sprawy, bo dotyczyły ogólnej procedury, a nie faktów spornych między stronami. To subtelna, ale ważna różnica dla strony przygotowującej argumentację procesową.

Kiedy sąd może pominąć dowód z zeznań świadka?

Sąd może pominąć dowód z zeznań świadka na podstawie art. 235(2) Kodeksu postępowania cywilnego, gdy dotyczy on faktu nieistotnego dla rozstrzygnięcia, jest nieprzydatny do wykazania danej okoliczności albo zmierza jedynie do przedłużenia postępowania. Decyzja ta nie jest jednak automatyczna - zależy od konkretnej tezy dowodowej i etapu sprawy (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 235(2)).

Jakie są przesłanki pominięcia dowodu z art. 235(2) KPC?

Przepis wymienia zamknięty katalog sytuacji, w których sąd może wydać postanowienie o pominięciu dowodu, mimo że strona formalnie go zgłosiła. Nie chodzi tu o ocenę wiarygodności dowodu już przeprowadzonego, lecz o wcześniejszą kontrolę, czy w ogóle warto go przeprowadzać.

  1. Dowód dotyczy faktu nieistotnego dla rozstrzygnięcia sprawy - np. ogólnej polityki marketingowej banku niezwiązanej z konkretną umową.
  2. Fakt sporny został już dostatecznie wyjaśniony innymi dowodami znajdującymi się w aktach.
  3. Dowód jest nieprzydatny do wykazania danego faktu, bo świadek nie ma o nim wiedzy z pierwszej ręki.
  4. Dowodu nie da się przeprowadzić - świadek nie żyje, nie pracuje już w banku i jest nieuchwytny, mimo prawidłowo wskazanego adresu.
  5. Wniosek zmierza wyłącznie do przedłużenia postępowania, co sąd musi jednak wykazać, a nie domniemywać.

Czy świadek może rozstrzygnąć, że klauzula była uczciwa?

Nie - ocena, czy postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385(2) Kodeksu cywilnego, należy wyłącznie do sądu, a nie do świadka, nawet jeśli jest on doświadczonym pracownikiem banku. Zeznania mogą dostarczyć faktów o okolicznościach zawarcia umowy, ale prawną kwalifikację klauzuli jako sprzecznej z dobrymi obyczajami sąd przeprowadza samodzielnie, według stanu z chwili zawarcia umowy (źródło: Kodeks cywilny, art. 385(2)).

„To do sądu krajowego należy ocena skutków, jakie dla konsumenta wywołuje stwierdzenie nieważności umowy, a nie do banku czy jego pracowników." - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18 (Dziubak), curia.europa.eu

Warto dodać, że od 7 sierpnia 2026 r. zmieniają się niektóre zasady przeprowadzania dowodów w sprawach o kredyty frankowe (Dz.U. 2026 poz. 985) - przed sformułowaniem wniosku dowodowego lub zarzutów co do pominięcia świadka sprawdź aktualne brzmienie przepisów obowiązujące w dniu składania pisma procesowego.

Jak przygotować pytania do pracownika banku?

Dobre pytania do świadka banku dotyczą faktów możliwych do zweryfikowania dokumentem - daty spotkania, treści przekazanych symulacji, zakresu obowiązków - a nie ocen prawnych, których świadek i tak nie może samodzielnie przesądzić. Przygotowanie pytań przed rozprawą znacząco zwiększa szansę na uzyskanie zeznań przydatnych do dalszej argumentacji.

O co pytać: pamięć, dokumenty, zakres obowiązków?

Pytania powinny najpierw ustalić podstawę wiedzy świadka, a dopiero potem przechodzić do szczegółów samej umowy - w innej kolejności trudno ocenić, czy odpowiedzi opierają się na pamięci, czy na lekturze akt tuż przed rozprawą.

  • Podstawa pamięci - "Czy pamięta pan/pani osobiście to spotkanie, czy odpowiedzi opiera pan/pani na dokumentach przejrzanych przed rozprawą?"
  • Zakres obowiązków - "Jakie stanowisko zajmował pan/pani w dacie zawarcia umowy i czy miał pan/pani decyzyjność co do warunków kredytu?"
  • Dokumentowanie informacji - "Czy z rozmowy z klientem sporządzano notatkę i czy taka notatka zachowała się w aktach banku?"
  • Symulacje i ostrzeżenia - "Czy klientowi przedstawiono symulację wzrostu raty przy kursie wyższym niż w dniu podpisania umowy, i w jakiej formie?"
  • Możliwość zmiany klauzuli - "Czy klient mógł wynegocjować inny sposób przeliczania kursu niż tabela banku, i czy zdarzało się to w praktyce oddziału?"

Unikaj pytań w rodzaju "czy uważa pan, że klauzula była uczciwa" - to pytanie o ocenę prawną, a nie o fakt, i sąd może je pominąć z urzędu jako wykraczające poza rolę świadka.

Jak wykorzystać protokół zeznań w dalszym postępowaniu?

Jak wykorzystać protokół zeznań w dalszym postępowaniu?

Protokół zeznań świadka banku zyskuje realną wartość dopiero po zestawieniu go z dokumentami sprawy - umową, wnioskiem kredytowym, regulaminem i oświadczeniami podpisanymi przez kredytobiorcę. Rozbieżności między deklaracjami świadka a treścią dokumentów mogą stać się argumentem w piśmie procesowym, apelacji lub głosie do protokołu.

Jak porównać zeznania z dokumentami sprawy?

Po rozprawie warto sporządzić prostą tabelę roboczą: teza świadka w jednej kolumnie, dokument potwierdzający lub zaprzeczający jej w drugiej. Taki układ szybko pokazuje, które fragmenty zeznań nie mają pokrycia w aktach.

  1. Odsłuchaj nagranie lub przeczytaj protokół i wypisz każdą konkretną tezę faktyczną świadka.
  2. Zestaw każdą tezę z odpowiednim dokumentem - umową, wnioskiem, regulaminem, oświadczeniem o ryzyku.
  3. Zaznacz rozbieżności, zwłaszcza tam, gdzie świadek twierdzi coś przeciwnego niż wynika z podpisanego dokumentu.
  4. Wskaż rozbieżności w piśmie procesowym lub w mowie końcowej, powołując się na konkretne karty akt sprawy.

Jakie znaczenie mają zeznania dla treści wyroku?

Zeznania świadka banku wpływają na wyrok tylko w takim zakresie, w jakim sąd uzna je za wiarygodne i istotne dla ustalenia faktów spornych - nie zastępują one prawnej oceny klauzul umownych, którą sąd przeprowadza samodzielnie. W praktyce częściej ważą argumenty oparte na dokumentach niż na ogólnych deklaracjach o procedurze banku, co warto uwzględnić przy planowaniu strategii dowodowej, w tym przy ocenie, czy bank udowodnił indywidualne negocjowanie klauzul.

"Zeznania pracownika banku warto zestawiać nie z jego przekonaniem o tym, jak zwykle wygląda sprzedaż kredytu, ale z dokumentami dotyczącymi tej jednej, konkretnej umowy." - Magdalena Król, radca prawny, redakcja Pozew Frankowy, 2026

Treść tego artykułu ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnych zeznań i dokumentów zależy od okoliczności danej sprawy - przed podjęciem decyzji procesowych warto skonsultować się z radcą prawnym lub adwokatem prowadzącym sprawy frankowe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracownik banku może być świadkiem w sprawie frankowej?

Tak, przepisy nie wykluczają go z powodu zatrudnienia w banku. Sąd ocenia jednak źródło jego wiedzy, udział w zawieraniu konkretnej umowy, pamięć zdarzeń i zgodność zeznań z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w aktach.

Czy świadek musi pamiętać kredytobiorcę?

Nie musi, ale brak osobistej pamięci ogranicza znaczenie zeznań dotyczących konkretnego spotkania. Świadek może nadal opisywać ogólne procedury banku, a sąd oceni odrębnie, czy taki opis dowodzi ich zastosowania wobec danej osoby.

Czy zeznania o procedurze banku wystarczą do wykazania obowiązku informacyjnego?

Nie można tego przyjąć automatycznie. Decydują treść zeznań, dokumenty faktycznie przekazane klientowi oraz możliwość powiązania ogólnej procedury z okolicznościami zawarcia tej konkretnej umowy kredytowej.

Czy sąd może pominąć świadka banku?

Może pominąć dowód w przypadkach określonych w art. 235(2) Kodeksu postępowania cywilnego, na przykład gdy dotyczy faktu nieistotnego dla sprawy albo jest nieprzydatny do wykazania spornej okoliczności. Decyzja zawsze zależy od tezy dowodowej i stanu konkretnej sprawy.

O co pytać pracownika banku?

Pytania powinny dotyczyć udziału świadka w spotkaniach, pamięci konkretnego klienta, dokumentów, przekazanych informacji o ryzyku oraz zakresu obowiązków służbowych. Należy unikać pytań wymagających od świadka oceny prawnej, na przykład czy klauzula była uczciwa.

Czy wyrok może zapaść bez przesłuchania pracownika banku?

Tak, jeśli sąd uzna ten dowód za zbędny wobec pozostałego materiału sprawy albo pominie go na podstawie art. 235(2) KPC. Wiele wyroków w sprawach frankowych zapada głównie na podstawie dokumentów i przesłuchania kredytobiorcy, opisanego w artykule o przesłuchanie kredytobiorcy w sprawie frankowej.

Ile trwa przesłuchanie świadka na rozprawie frankowej?

Nie ma sztywnego czasu - w praktyce zależy od liczby pytań obu stron i wniosków dowodowych, i bywa to od kilkunastu minut przy zeznaniach ograniczonych do opisu procedury, do znacznie dłużej, gdy strony szczegółowo drążą rozbieżności z dokumentami. Sąd może też ograniczyć czas przesłuchania, jeśli uzna dalsze pytania za zmierzające do przedłużenia postępowania.

Źródła i literatura

Źródła i literatura
  1. Kodeks postępowania cywilnego, ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. (art. 227, 233 § 1 i 235(2)) - ISAP/ELI.
  2. Kodeks cywilny, ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. (art. 385(2)) - ISAP/ELI.
  3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18 (Dziubak) - curia.europa.eu.
  4. Sąd Najwyższy, uchwała III CZP 6/21 - sn.pl.

Dane sprawdzone: sierpień 2026, na podstawie aktualnego brzmienia Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu cywilnego przed publikacją artykułu. Przy zmianach przepisów obowiązujących od 7 sierpnia 2026 r. zalecamy weryfikację aktualnego stanu prawnego przed złożeniem pisma procesowego.

Przeczytaj również