Nieważność i odfrankowienie w jednym pozwie

Table of Contents

Czy nieważność i odfrankowienie można połączyć w jednym pozwie?

Tak, w jednym pozwie przeciwko bankowi można zgłosić żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu CHF jako żądanie główne oraz - na wypadek jego nieuwzględnienia - żądanie ewentualne oparte na dalszym wykonywaniu umowy po usunięciu klauzul przeliczeniowych, czyli tzw. odfrankowieniu. Podstawą jest kumulacja roszczeń z art. 191 Kodeksu postępowania cywilnego (źródło: KPC, ELI Dz.U. 2026 poz. 468). Taka konstrukcja jest dopuszczalna procesowo, ale jej skuteczność zależy od treści konkretnej umowy i materiału dowodowego.

Żądanie ewentualne to instytucja procesowa polegająca na zgłoszeniu drugiego roszczenia na wypadek, gdyby sąd nie uwzględnił żądania głównego, charakteryzująca się jednoznacznie wskazaną kolejnością rozpoznania, odrębną podstawą faktyczną każdego z wariantów oraz brakiem merytorycznego rozstrzygnięcia o wariancie ewentualnym w razie uwzględnienia żądania głównego. W praktyce kancelarii, które prowadzą sprawy przeciwko bankom, to rozwiązanie stosuje się od lat jako zabezpieczenie na wypadek, gdyby sąd ocenił, że konkretna umowa - mimo wadliwych klauzul - nie powinna zostać uznana za nieważną w całości.

Dlaczego dopuszczalność procesowa nie przesądza wyniku sprawy?

Dopuszczalność zgłoszenia dwóch wariantów w pozwie to kwestia czysto formalna - odpowiada wyłącznie na pytanie, czy sąd w ogóle zajmie się takim żądaniem. Nie oznacza to jednak, że sąd uzna za zasadny którykolwiek z wariantów. Z mojej praktyki wynika, że klienci często utożsamiają samą możliwość zgłoszenia żądania ewentualnego z gwarancją korzystnego rozstrzygnięcia, a to dwie zupełnie różne sprawy. Zasadność każdego z żądań ocenia sąd odrębnie, na podstawie:

treści konkretnej umowy kredytu i regulaminu obowiązującego w dacie jej zawarcia,
statusu powoda jako konsumenta w rozumieniu Kodeksu cywilnego,
charakteru kwestionowanych postanowień i tego, czy dotyczą głównych świadczeń stron,
stanowiska powoda co do skutków ewentualnego upadku umowy, wyrażonego świadomie po pouczeniu,
aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach analogicznych umów.

Dlatego przed sformułowaniem petitum warto przeanalizować umowę indywidualnie, zamiast kopiować schemat z innej sprawy - różnice w zapisach dotyczących spreadu czy tabeli kursowej potrafią zmienić ocenę całej konstrukcji.

Kiedy sąd rozpoznaje żądanie ewentualne po żądaniu głównym?

Sąd bada żądanie ewentualne dopiero wtedy, gdy nie uwzględnia żądania głównego - to zasada wynikająca wprost z istoty kumulacji ewentualnej i potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Jeżeli żądanie o ustalenie nieważności umowy zostanie uwzględnione, sąd co do zasady nie rozstrzyga merytorycznie o wariancie odfrankowienia. Kolejność żądań wskazuje powód w petitum pozwu i ta kolejność wiąże sąd przy wyrokowaniu.

Kiedy sąd bada żądanie ewentualne?

Moment przejścia do żądania ewentualnego następuje wyłącznie po negatywnym rozstrzygnięciu w zakresie żądania głównego - nie wcześniej. Sąd nie może wybiórczo ocenić od razu wariantu korzystniejszego dla banku, pomijając kolejność zgłoszoną przez powoda. W praktyce oznacza to, że uzasadnienie wyroku najpierw odnosi się do przesłanek nieważności, a dopiero w razie ich niespełnienia - do przesłanek odfrankowienia.

"Obowiązek rozpoznania żądania ewentualnego aktualizuje się dopiero po nieuwzględnieniu żądania głównego, a rozpoznanie go wcześniej może naruszać granice wyznaczone przez art. 321 § 1 KPC." - Sąd Najwyższy, postanowienie III CZ 370/22 (2022)

Dlaczego kolejność żądań wiąże sąd?

Sąd orzeka w granicach żądania pozwu - to konsekwencja art. 321 KPC, zgodnie z którym nie można zasądzić czegoś, czego strona nie żądała, ani w innej kolejności, niż wskazała (źródło: KPC, art. 321). Jeśli powód w petitum zamieni miejscami żądanie główne i ewentualne w sposób niejasny albo posłuży się sformułowaniami niejednoznacznymi ("ewentualnie" użytym w kilku miejscach bez wyraźnej hierarchii), sąd może mieć trudność z ustaleniem, które roszczenie ma pierwszeństwo. Dlatego w sprawach, które prowadzę, kolejność żądań formułuję zawsze w osobnych, ponumerowanych punktach petitum, z wyraźnym zastrzeżeniem "na wypadek nieuwzględnienia żądania z pkt 1". Więcej o technice redagowania petitum opisuję w artykule jak prawidłowo sformułować żądania pozwu frankowego.

Jak skonstruować żądanie główne dotyczące nieważności umowy?

Żądanie główne w sprawie o nieważność umowy kredytu CHF powinno łączyć wniosek o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z żądaniem zapłaty obejmującym zwrot świadczeń spełnionych przez kredytobiorcę. Samo żądanie ustalenia opiera się na art. 189 KPC i wymaga wykazania interesu prawnego, natomiast żądanie zapłaty musi precyzyjnie wskazywać kwotę, walutę, okres i podstawę odsetek.

Ustalenie nieistnienia stosunku prawnego i interes prawny

Interes prawny w rozumieniu art. 189 KPC nie powstaje automatycznie wraz z zawarciem umowy kredytu powiązanego z walutą obcą - trzeba go wykazać, odnosząc się do konkretnej sytuacji powoda, np. do faktu, że umowa jest zabezpieczona hipoteką, która bez wyroku ustalającego nie zostanie wykreślona, mimo zakończenia sporu o zapłatę. W petitum żądania ustalenia niezbędne jest:

dokładne oznaczenie umowy - numer, data zawarcia, strony, ewentualne aneksy zmieniające jej treść,
wskazanie, że chodzi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, a nie o jej rozwiązanie czy odstąpienie,
powołanie się na niedozwolony charakter konkretnych postanowień przeliczeniowych, z cytatem ich treści,
wyjaśnienie interesu prawnego odrębnie od żądania zapłaty, np. w kontekście hipoteki i przyszłych rat.

Powiązane żądanie zapłaty i rozliczenie świadczeń

Żądanie zapłaty towarzyszące ustaleniu nieważności powinno wskazywać dokładną kwotę dochodzoną tytułem zwrotu nienależnego świadczenia, walutę spłat (PLN, czasem częściowo CHF), okres objęty żądaniem oraz datę początkową naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie. W sprawach, które prowadzę, kwotę tę zawsze konfrontuję z zaświadczeniem banku o historii spłat - rozbieżność między wyliczeniem kancelarii a danymi banku to jeden z najczęstszych powodów wydłużania postępowania dowodowego. Warto też pamiętać o możliwych roszczeniach banku dotyczących zwrotu kapitału oraz - w niektórych sprawach - wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, co wpływa na strategię procesową, choć ocena zasadności takich roszczeń banku zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jak skonstruować ewentualne żądanie odfrankowienia?

Odfrankowienie nie jest nazwą roszczenia przewidzianego w ustawie, lecz potocznym określeniem skutku polegającego na usunięciu z umowy niedozwolonych klauzul przeliczeniowych przy jednoczesnym utrzymaniu jej w mocy w pozostałym zakresie. Dlatego w petitum żądania ewentualnego trzeba wskazać konkretny skutek prawny, dokładnie oznaczone postanowienia umowne uznawane za niedozwolone oraz kwotę nadpłaty - samo słowo "odfrankowienie" w treści żądania nie wystarczy (źródło: KPC, art. 187 dotyczący wymogów treści pozwu).

Jak wskazać kwestionowane postanowienia umowy?

Każde postanowienie kwestionowane w wariancie ewentualnym warto zacytować dosłownie, z podaniem jednostki redakcyjnej umowy lub regulaminu (np. konkretny paragraf tabeli kursowej), a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia "klauzule indeksacyjne są abuzywne". Precyzyjne wskazanie postanowień:

umożliwia sądowi jednoznaczną ocenę, których zapisów dotyczy żądanie ewentualne,
ułatwia bankowi ustosunkowanie się do zarzutów w odpowiedzi na pozew,
ogranicza ryzyko zarzutu nieprecyzyjności petitum przy kontroli formalnej pozwu,
pozwala powiązać wyliczenie nadpłaty z konkretnym mechanizmem przeliczenia kwestionowanym w sprawie.

Jak wyliczyć nadpłatę w wariancie ewentualnym?

Wyliczenie nadpłaty w wariancie ewentualnym opiera się na porównaniu rat rzeczywiście zapłaconych z ratami, jakie powstałyby po pominięciu kwestionowanych postanowień przy zachowaniu pozostałych zasad umowy - najczęściej przy przyjęciu oprocentowania właściwego dla waluty kredytu bez przeliczenia na CHF. Nie ma jednego uniwersalnego modelu wyliczenia właściwego dla każdej umowy - metoda zależy od konstrukcji konkretnego kredytu, dlatego wyliczenie powinno bazować na pełnej historii spłat z zaświadczenia banku, a nie na uproszczonych kalkulatorach internetowych, które bywają nieadekwatne do zapisów danej umowy.

Czym różnią się skutki nieważności i odfrankowienia umowy?

Nieważność umowy prowadzi do upadku całego stosunku prawnego i wzajemnego zwrotu świadczeń przez obie strony, natomiast odfrankowienie oznacza dalsze obowiązywanie umowy bez kwestionowanych klauzul przeliczeniowych, co zwykle wiąże się z przeliczeniem kredytu jako złotowego oprocentowanego stawką referencyjną właściwą dla waluty spłaty. Wybór między wariantami wpływa na zakres rozliczeń, dalsze raty i status hipoteki.

Kryterium	Nieważność umowy	Odfrankowienie
Status umowy po wyroku	Umowa przestaje wiązać strony od początku	Umowa obowiązuje dalej, bez kwestionowanych klauzul
Dalsze raty	Kredytobiorca nie płaci kolejnych rat wynikających z umowy	Kredytobiorca płaci raty przeliczone bez mechanizmu walutowego
Rozliczenie stron	Wzajemny zwrot świadczeń (kapitał vs suma wpłat)	Zwrot nadpłaty wynikającej z różnicy w wysokości rat
Status hipoteki	Podstawa do wykreślenia po prawomocnym wyroku i rozliczeniu	Hipoteka pozostaje, zabezpiecza zmieniony stosunek prawny
Złożoność dowodowa	Zwykle mniejsza liczba spornych kwot do wyliczenia	Częściej wymaga szczegółowego wyliczenia różnicy rat

Czy umowa może być dalej wykonywana po usunięciu klauzul?

To zależy od treści konkretnej umowy oraz od oceny, czy po usunięciu niedozwolonych postanowień da się ustalić treść pozostałych zobowiązań stron zgodnie z ochroną przyznaną konsumentowi przez prawo unijne. Sąd nie ma obowiązku dowolnego uzupełniania powstałej luki przepisami ogólnymi ani automatycznego przyjęcia, że umowa nadaje się do dalszego wykonywania.

"Skutki usunięcia nieuczciwego warunku umownego trzeba oceniać w świetle ochrony przyznanej konsumentowi przez dyrektywę 93/13/EWG, a sąd krajowy nie jest upoważniony do dowolnego zastępowania luki ogólnymi przepisami prawa krajowego." - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-260/18 Dziubak (2019)

Zakres rozliczeń z bankiem

Zakres rozliczeń zależy od przyjętego wariantu wyroku - przy nieważności obie strony zwracają sobie wzajemnie spełnione świadczenia w ramach tzw. teorii dwóch kondykcji, natomiast przy odfrankowieniu bank zwraca różnicę wynikającą z nadpłaconych rat. Szczegółowy mechanizm rozliczenia po prawomocnym wyroku, w tym kolejność zwrotu kapitału i sposób zaliczania wpłat, opisuję w artykule rozliczenie nieważnej umowy kredytu CHF.

Jakie dokumenty i dowody są potrzebne dla obu wariantów?

Dla obu wariantów - nieważności i odfrankowienia - potrzebny jest ten sam komplet dokumentów bazowych: umowa kredytu z załącznikami, regulamin obowiązujący w dacie zawarcia umowy, historia spłat oraz zaświadczenie banku o wysokości i sposobie naliczania rat. Różnica pojawia się dopiero na etapie wyliczeń - każdy wariant wymaga osobnego zestawienia kwot dochodzonych pozwem.

Jakie dokumenty trzeba zgromadzić przed złożeniem pozwu?

Braki dokumentacyjne to jeden z najczęstszych powodów przedłużania postępowania dowodowego - sąd wzywa wtedy do uzupełnienia albo dopuszcza dowód z zeznań świadków zamiast dokumentu, co wydłuża sprawę. Przed złożeniem pozwu warto skompletować:

umowę kredytu wraz ze wszystkimi aneksami zmieniającymi jej warunki,
regulamin lub ogólne warunki kredytowania obowiązujące w dacie podpisania umowy,
harmonogram spłat i historię rzeczywistych wpłat od uruchomienia kredytu,
dyspozycję wypłaty kredytu oraz potwierdzenie uruchomienia poszczególnych transz,
zaświadczenie banku o wysokości spłaconych rat kapitałowych i odsetkowych oraz zastosowanych kursach,
ewentualną korespondencję przedsądową z bankiem, w tym reklamację i odpowiedź banku.

Pełną listę z omówieniem, które dokumenty bank wydaje na wniosek, a które trzeba odtworzyć z własnego archiwum, znajdziesz w artykule dokumenty potrzebne do pozwu przeciwko bankowi.

Kiedy potrzebna jest opinia biegłego?

Opinia biegłego nie jest w takich sprawach automatyczna - jej dopuszczenie zależy od tego, czy strony spierają się co do wysokości kwot, a nie tylko co do podstawy prawnej roszczenia. W wielu sprawach o ustalenie nieważności sąd opiera się na wyliczeniu przedstawionym przez powoda i zaświadczeniu banku, bez powoływania biegłego, natomiast przy sporze o metodę przeliczenia rat w wariancie odfrankowienia opinia bywa potrzebna częściej. Nie należy zakładać z góry żadnego scenariusza - decyzję podejmuje sąd na etapie postępowania dowodowego.

Ile kosztuje pozew z żądaniem ewentualnym? Wartość przedmiotu sporu i opłaty

Opłata od pozwu w sprawach konsumentów dotyczących roszczeń wynikających z czynności bankowych jest ograniczona do 1000 zł, o ile spełnione są przesłanki art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (źródło: ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ELI Dz.U. 2025 poz. 1228 - stan sprawdzony na sierpień 2026, wymaga weryfikacji aktualnego brzmienia bezpośrednio przed złożeniem pozwu). Samo zgłoszenie żądania ewentualnego obok głównego nie powinno być traktowane jako automatyczne podwojenie tej opłaty - decyduje sposób ustalenia wartości przedmiotu sporu i relacja między żądaniami.

Jak żądanie ewentualne wpływa na wartość przedmiotu sporu?

Sposób ustalenia wartości przedmiotu sporu przy żądaniach głównym i ewentualnym wymaga odrębnej analizy w każdej sprawie - zależy od tego, czy kwoty dochodzone w obu wariantach się pokrywają, czy różnią, oraz od tego, jak sformułowano żądanie ustalenia. Poza samą opłatą sądową warto liczyć się z innymi kosztami:

wynagrodzeniem pełnomocnika, ustalanym indywidualnie lub według stawek minimalnych zależnych od wartości przedmiotu sporu,
zaliczką na poczet opinii biegłego, jeśli sąd taki dowód dopuści,
kosztami doręczeń i ewentualnego tłumaczenia dokumentów,
ryzykiem zwrotu kosztów procesu na rzecz banku w razie przegranej,
opłatą od apelacji, jeśli sprawa trafi do sądu drugiej instancji.

Pełne zestawienie opłaty głównej i kosztów dodatkowych, z przykładowymi widełkami, opisuję w artykule koszty sprawy frankowej.

Co się dzieje z żądaniem ewentualnym po apelacji?

Uwzględnienie żądania głównego przez sąd pierwszej instancji oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia o żądaniu ewentualnym - ten wariant "nie budzi się", chyba że sąd odwoławczy zmieni ocenę co do żądania głównego. W praktyce oznacza to, że strona przegrywająca w zakresie żądania głównego w apelacji może podnosić zarzuty dotyczące pominięcia żądania ewentualnego, jeśli uważa, że sąd powinien był je rozpoznać. Szczegóły dotyczące terminów i zarzutów apelacyjnych w takich sprawach znajdziesz w artykule apelacja w sprawie frankowej.

Jak orzecznictwo SN i TSUE wpływa na konstrukcję pozwu?

Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyznacza ramy, w jakich sąd ocenia zarówno dopuszczalność żądania ewentualnego, jak i skutki usunięcia niedozwolonych klauzul przeliczeniowych. Aktualny stan orzecznictwa warto sprawdzać na bieżąco, ponieważ kolejne uchwały i wyroki mogą zmieniać praktykę sądów powszechnych w konkretnych kwestiach.

Co mówi orzecznictwo SN o żądaniach ewentualnych?

Postanowienie Sądu Najwyższego III CZ 370/22 z 2022 roku odnosi się bezpośrednio do kolejności rozpoznawania żądania głównego i ewentualnego, potwierdzając, że sąd związany jest kolejnością wskazaną przez powoda i nie powinien rozstrzygać o wariancie ewentualnym przed prawomocnym oddaleniem żądania głównego. Osobne znaczenie ma uchwała III CZP 6/21, dotycząca możliwości dochodzenia przez strony samodzielnych roszczeń restytucyjnych w razie trwałej bezskuteczności umowy - jej treść warto zestawić z okolicznościami konkretnej sprawy, zanim przyjmie się konkretną strategię procesową.

Jakie są skutki usunięcia klauzul według SN i TSUE?

Kluczowe znaczenie dla wariantu odfrankowienia ma uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 roku, która odnosi się do skutków niewiążącego charakteru klauzul kursowych w kredytach indeksowanych i denominowanych.

"Niedozwolonego postanowienia kursowego nie można zastąpić innym sposobem określenia kursu waluty wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a gdy nie da się ustalić wiążącego strony kursu, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie." - Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22 (2024)

Zestawienie tej uchwały z wyrokiem TSUE C-260/18 pokazuje, że polskie sądy powszechne coraz częściej analizują wariant odfrankowienia jako trudniejszy do utrzymania w wielu typach umów - to jednak ocena zależna od konkretnej sprawy, a nie reguła obowiązująca automatycznie każdą umowę CHF. Aktualne stanowisko w indywidualnej sprawie warto skonsultować z pełnomocnikiem, sprawdzając też publikacje Rzecznika Finansowego dotyczące bieżącej praktyki orzeczniczej.

Jakie błędy w konstrukcji żądań osłabiają pozew?

Najczęstsze błędy w konstrukcji żądania głównego i ewentualnego dotyczą niejasnej kolejności roszczeń, mieszania podstaw faktycznych obu wariantów oraz nieprecyzyjnego wskazania kwot - każdy z tych błędów może skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych albo trudnościami dowodowymi na dalszym etapie procesu.

Najczęstsze błędy w petitum pozwu frankowego

Obserwuję regularnie te same schematy błędów w pozwach przygotowywanych bez indywidualnej analizy umowy:

brak wyraźnego rozgraniczenia, które żądanie jest główne, a które ewentualne, co utrudnia sądowi ustalenie kolejności rozpoznania,
używanie słowa "odfrankowienie" bez wskazania konkretnego skutku prawnego i kwestionowanych postanowień,
niespójność między kwotą wskazaną w petitum a kwotą wynikającą z załączonego wyliczenia lub zaświadczenia banku,
pominięcie uzasadnienia interesu prawnego przy żądaniu ustalenia z art. 189 KPC,
brak odrębnego wyliczenia dla wariantu ewentualnego, gdy różni się on od żądania głównego kwotowo,
nieprecyzyjne oznaczenie umowy - błędny numer, brak daty zawarcia lub pominięcie aneksów.

Lista kontrolna przed wniesieniem pozwu

Przed złożeniem pozwu z żądaniem głównym i ewentualnym warto przejść krótką listę kontrolną, którą stosuję w praktyce przy weryfikacji projektów pism:

Petitum wskazuje jednoznacznie, które żądanie jest główne, a które ewentualne, w osobnych punktach.
Każdy wariant ma odrębną podstawę faktyczną i - jeśli dotyczy - odrębną kwotę.
Komplet dokumentów (umowa, aneksy, regulamin, zaświadczenie banku) jest zgromadzony i załączony.
Wyliczenia dochodzonych kwot są spójne z historią spłat i zaświadczeniem banku.
Uzasadniony jest interes prawny przy żądaniu ustalenia nieważności.
Wskazano żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie z dokładną datą początkową.
Uwzględniono aktualny stan orzecznictwa SN i TSUE w dacie składania pozwu.
Skalkulowano opłatę od pozwu i przewidywane koszty dodatkowe.

Treść tego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Konstrukcję konkretnego pozwu, w tym decyzję o zgłoszeniu żądania ewentualnego, warto skonsultować z radcą prawnym lub adwokatem po analizie umowy kredytu i historii spłat - wynik każdej sprawy zależy od jej indywidualnych okoliczności.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w jednym pozwie można żądać nieważności i odfrankowienia umowy?

Co do zasady można sformułować żądanie dotyczące nieważności jako główne, a wariant oparty na dalszym wykonywaniu umowy jako ewentualny. Dopuszczalność i zasadność konkretnych żądań zależą jednak od treści umowy, podstaw faktycznych oraz prawidłowego sformułowania pozwu - dlatego warto to zweryfikować indywidualnie przed złożeniem pisma.

Kiedy sąd rozpoznaje żądanie ewentualne?

Sąd przechodzi do żądania ewentualnego dopiero wtedy, gdy nie uwzględnia żądania głównego. Jeżeli żądanie główne zostanie uwzględnione, sąd co do zasady nie rozstrzyga merytorycznie o wariancie ewentualnym, co potwierdza postanowienie Sądu Najwyższego III CZ 370/22.

Czy odfrankowienie jest nazwą roszczenia ustawowego?

Nie, jest to określenie potoczne opisujące postulowany skutek usunięcia klauzul przeliczeniowych przy dalszym obowiązywaniu umowy. Pozew musi wskazywać konkretny skutek prawny, postanowienia umowne oraz dochodzoną kwotę, a nie ograniczać się do samego słowa "odfrankowienie".

Czy trzeba podać osobną kwotę dla żądania ewentualnego?

Jeżeli wariant ewentualny obejmuje zwrot nadpłaty, kwota powinna zostać jednoznacznie określona i uzasadniona wyliczeniem opartym na historii spłat. Sposób kalkulacji zależy od treści umowy, przyjętej podstawy prawnej i tego, czy różni się on od kwoty dochodzonej w żądaniu głównym.

Czy żądanie ewentualne oznacza drugą opłatę od pozwu?

Nie należy automatycznie zakładać podwojenia opłaty, ponieważ sposób jej ustalenia zależy od konstrukcji i relacji zgłoszonych roszczeń. W sprawach konsumentów dotyczących czynności bankowych znaczenie ma art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, którego aktualne brzmienie trzeba sprawdzić bezpośrednio przed wniesieniem pozwu.

Czy zgłoszenie dwóch wariantów gwarantuje korzystne rozstrzygnięcie?

Nie. Żądanie ewentualne zabezpiecza możliwość rozpoznania alternatywnego wariantu prawnego, ale nie przesądza, że sąd uzna go za dopuszczalny i zasadny w konkretnej sprawie. Każdy wariant wymaga odrębnego uzasadnienia, dowodów i prawidłowych wyliczeń.

Czy sąd może sam odfrankowić umowę, jeśli pozew dotyczy tylko nieważności?

Sąd jest związany granicami żądania i nie powinien przyznawać ochrony, której powód nie zażądał - to konsekwencja art. 321 KPC. Zakres możliwego rozstrzygnięcia trzeba ocenić na podstawie dokładnej treści petitum i podstawy faktycznej wskazanej w pozwie, dlatego pominięcie żądania ewentualnego bywa świadomą decyzją procesową, a nie przeoczeniem.

Źródła i literatura

Kodeks postępowania cywilnego - tekst ujednolicony, ELI Dz.U. 2026 poz. 468 (art. 187, 189, 191, 321)
Sąd Najwyższy - postanowienie III CZ 370/22, 2022
Sąd Najwyższy - uchwała pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22, 2024
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - wyrok C-260/18 Dziubak, 2019
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ELI Dz.U. 2025 poz. 1228 (art. 13a - brzmienie do zweryfikowania przed publikacją)

Przeczytaj również

r. pr. Magdalena Krol

Radca prawny z praktyka w postepowaniach cywilnych i sporach konsumentow z bankami. Opisuje procedure pozwu frankowego krok po kroku - koszty, dokumenty, terminy i przebieg sprawy - bez obiecywania wyniku.