Czy można pozwać bank w Warszawie po wprowadzeniu art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej KPC?

Czy nadal można pozwać bank w Warszawie w sprawie kredytu CHF?

To zależy od miejsca zamieszkania kredytobiorcy, daty wniesienia pozwu i rodzaju dochodzonych roszczeń. W sprawach objętych art. 18 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 614) pozew konsumenta trafia zasadniczo do sądu okręgu, w którym powód ma miejsce zamieszkania, a nie automatycznie do sądu siedziby banku. Warszawa pozostaje sądem właściwym wtedy, gdy to właśnie tam mieszka kredytobiorca.

Prowadzę sprawy frankowe od lat i regularnie widzę ten sam błąd na etapie przygotowania pozwu: klient zakłada, że skoro centrala banku mieści się przy określonej ulicy w Warszawie, to automatycznie może pozwać go w stolicy. Po wejściu w życie regulacji z marca 2023 r. to założenie bywa nieprawdziwe. Sąd właściwy trzeba ustalić na podstawie kilku niezależnych elementów, a nie jednego kryterium.

• Data wniesienia pozwu - decyduje, czy sprawę obejmują przepisy przejściowe wprowadzone ustawą nowelizującą KPC z 2023 r.
• Rodzaj roszczenia - art. 18 ust. 1 dotyczy określonych żądań konsumenta związanych z kredytem waloryzowanym, denominowanym lub indeksowanym do waluty obcej.
• Liczba powodów - współuczestnictwo kilku kredytobiorców o różnych adresach zamieszkania wymaga odrębnej analizy właściwości.
• Wartość przedmiotu sporu - obok właściwości miejscowej decyduje o właściwości rzeczowej, czyli o tym, czy sprawę rozpozna sąd rejonowy, czy okręgowy.

Sądu nie wybiera się więc dowolnie ani wyłącznie według adresu centrali banku. Ten artykuł omawia procedurę ustalenia właściwego sądu krok po kroku - bez obietnicy konkretnego wyniku sprawy, bo ten zależy zawsze od okoliczności konkretnej umowy i materiału dowodowego.

Czy sama siedziba banku w Warszawie przesądza o wyborze sądu?

Nie. W okresie objętym szczególną regulacją siedziba pozwanego banku w Warszawie sama w sobie nie tworzy dla konsumenta swobodnego wyboru sądu. Zasadą staje się wtedy właściwość sądu miejsca zamieszkania powoda, a nie miejsca siedziby pozwanej instytucji finansowej - inaczej niż przy ogólnych regułach właściwości przemiennej z Kodeksu postępowania cywilnego, na które część kredytobiorców wciąż się powołuje z przyzwyczajenia.

Co decyduje o wyborze sądu w sprawie kredytu CHF?

O wyborze sądu decyduje układ czterech czynników opisanych w liście powyżej, ocenianych łącznie, a nie osobno. Dopiero po ustaleniu daty pozwu, zakresu przepisu, liczby powodów i wartości przedmiotu sporu można wskazać konkretny sąd w komparycji pisma - pochopne oznaczenie sądu wyłącznie na podstawie adresu banku bywa źródłem zarzutów formalnych na wczesnym etapie postępowania.

Co dokładnie reguluje art. 18 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r.?

Art. 18 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 614) wprowadza czasową, szczególną właściwość miejscową dla wskazanych w nim roszczeń konsumenta związanych z umową kredytu powiązanego z walutą obcą. W okresie działania przepisu pozew objęty tą regulacją wnosi się co do zasady wyłącznie przed sąd okręgu, w którym powód ma miejsce zamieszkania.

"Powództwo o roszczenia wynikające z umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, zawartej z konsumentem, wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu powód ma miejsce zamieszkania" - Ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023 poz. 614, art. 18 ust. 1 (2023).

Regulacja weszła w życie 15 kwietnia 2023 r. i ma charakter przejściowy - obowiązuje przez okres wskazany w przepisach końcowych ustawy. Dokładną datę wygaśnięcia tej szczególnej właściwości zawsze sprawdzam w aktualnym tekście na ISAP przed przygotowaniem pozwu, bo termin ten nie jest bezterminowy i jego samodzielne przeliczanie na potrzeby konkretnej sprawy bywa ryzykowne.

• Zakres podmiotowy - przepis chroni konsumenta jako stronę umowy kredytu, a nie każdego kredytobiorcę bez względu na status.
• Zakres przedmiotowy - obejmuje kredyty waloryzowane, denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska, w tym kredyty frankowe.
• Rodzaj roszczeń - dotyczy żądań związanych z istnieniem albo nieistnieniem stosunku prawnego, bezskutecznością postanowień oraz rozliczeniami między stronami.
• Charakter właściwości - właściwość ma charakter wyłączny, co oznacza brak swobody wyboru między kilkoma sądami na zasadach ogólnych.

Jakich umów i roszczeń dotyczy przepis?

Przepis dotyczy umów kredytu konsumenckiego powiązanych z kursem waluty obcej - w praktyce najczęściej kredytów indeksowanych lub denominowanych do franka szwajcarskiego. Nie rozszerzam tego katalogu na inne produkty bankowe, na przykład karty kredytowe czy kredyty złotowe bez klauzul walutowych, bo ustawa posługuje się zamkniętym opisem umowy objętej regulacją.

Jak długo obowiązuje szczególna właściwość sądu?

Regulacja obowiązuje przez czas określony w przepisach końcowych ustawy nowelizującej z 2023 r., liczony od dnia jej wejścia w życie 15 kwietnia 2023 r. Zanim wskażę klientowi konkretną datę graniczną, każdorazowo weryfikuję aktualne brzmienie tych przepisów w Internetowym Systemie Aktów Prawnych - w tym miejscu unikam podawania sztywnej daty końcowej bez takiej kontroli, bo interpretacje terminów przejściowych bywają przedmiotem sporów proceduralnych.

Kiedy pozew frankowy można wnieść w Warszawie?

Pozew frankowy trafia do sądu w Warszawie wtedy, gdy powód - konsument dochodzący roszczeń objętych art. 18 ust. 1 - ma miejsce zamieszkania w obszarze właściwości jednego z sądów warszawskich. Samo określenie „sąd w Warszawie" nie wystarcza jednak do prawidłowego oznaczenia pozwu, bo w stolicy działa kilka jednostek o różnych obszarach właściwości i różnej właściwości rzeczowej.

Poniższa tabela porządkuje typowe warianty faktyczne, z którymi spotykam się przy analizie spraw kierowanych do kancelarii - każdy z nich prowadzi do innego wniosku co do sądu właściwego.

Sytuacja faktyczna	Sąd zasadniczo właściwy	Uwaga praktyczna
Konsument mieszka w Warszawie, sprawa objęta art. 18 ust. 1	Sąd okręgu miejsca zamieszkania powoda (Warszawa)	Trzeba jeszcze ustalić konkretny sąd rejonowy lub okręgowy według wartości sporu.
Konsument mieszka poza Warszawą, bank ma siedzibę w Warszawie	Sąd miejsca zamieszkania powoda, nie siedziby banku	Sama siedziba banku w Warszawie nie uzasadnia wyboru sądu stołecznego.
Dwoje kredytobiorców mieszkających w różnych okręgach	Wymaga odrębnej analizy współuczestnictwa	Nie należy zakładać automatycznie właściwości sądu jednego z powodów.
Pozew wniesiony przed 15 kwietnia 2023 r.	Ocena według przepisów obowiązujących w dacie wniesienia pozwu	Nowej zasady nie stosuje się automatycznie wstecz do spraw już w toku.

Zanim zredaguję komparycję pozwu, zawsze proszę klienta o potwierdzenie faktycznego adresu zamieszkania, bo w praktyce miejsce zameldowania, adres korespondencyjny i rzeczywiste centrum życiowe potrafią się od siebie różnić - a to właśnie ostatnie ma znaczenie prawne.

Czy siedziba banku w Warszawie wystarcza do wyboru warszawskiego sądu?

Nie wystarcza, jeśli sprawa mieści się w zakresie czasowej właściwości wyłącznej z art. 18 ust. 1. W takim przypadku decyduje miejsce zamieszkania konsumenta, a nie adres centrali czy oddziału pozwanego banku - nawet jeśli to właśnie tam bank prowadzi swoją główną siedzibę statutową.

Jak ustalić miejsce zamieszkania konsumenta na potrzeby właściwości sądu?

Miejsce zamieszkania ustala się według miejscowości, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie według samego adresu zameldowania.

"Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu" - Kodeks cywilny, ustawa z 23 kwietnia 1964 r., art. 25 (tekst aktualny).

W praktyce oznacza to, że dokument meldunkowy jest tylko jedną z poszlak, a nie automatycznym dowodem miejsca zamieszkania - jeśli klient od lat faktycznie mieszka i pracuje w innym mieście niż to wskazane w dowodzie osobistym, warto to wyjaśnić w pozwie zanim sąd sam zażąda dodatkowych informacji.

Jak art. 18 ust. 1 wpływa na pozwy składane przez kilku kredytobiorców?

Przy kilku powodach o różnych miejscach zamieszkania art. 18 ust. 1 nie wskazuje wprost jednego uprzywilejowanego adresu, dlatego kwestię właściwości trzeba oceniać razem z ogólnymi regułami Kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi współuczestnictwa procesowego. To jeden z obszarów, w których warto poświęcić dodatkowy czas na etapie przygotowania pisma, zanim dojdzie do sporu proceduralnego już po złożeniu pozwu.

• Współkredytobiorcy mieszkający w tym samym okręgu - właściwość sądu tego okręgu zwykle nie budzi wątpliwości.
• Współkredytobiorcy mieszkający w różnych okręgach - wymaga to zbadania, czy zachodzą przesłanki współuczestnictwa uzasadniające wybór jednego z możliwych sądów.
• Zmiana miejsca zamieszkania jednego z powodów po zawarciu umowy, a przed pozwem - liczy się stan na moment wniesienia pozwu, a nie na moment podpisania umowy kredytu.
• Rozwiedzeni lub byli małżonkowie jako współkredytobiorcy z odrębnymi adresami - często wymaga to indywidualnej analizy stanu faktycznego i ewentualnie odrębnych pozwów.

Nie sugeruję nigdy klientom sztucznej zmiany adresu zamieszkania wyłącznie po to, by „przenieść" sprawę do wybranego sądu - takie działanie nie jest sposobem na przygotowanie dobrego pozwu, tylko potencjalnym źródłem zarzutów procesowych ze strony pozwanego banku.

Co gdy kredytobiorcy mieszkają w różnych okręgach sądowych?

Wtedy analiza właściwości wymaga sięgnięcia do przepisów o współuczestnictwie procesowym z Kodeksu postępowania cywilnego, a nie samego art. 18 ust. 1. Rozstrzygnięcie zależy od tego, czy roszczenia obu powodów wynikają z tej samej podstawy faktycznej i prawnej - w praktyce frankowej najczęściej tak, bo współkredytobiorcy podpisali jedną umowę, ale mimo to warto to wykazać w uzasadnieniu pozwu.

Czy zmiana miejsca zamieszkania przed pozwem zmienia właściwość sądu?

Tak, ponieważ o właściwości decyduje miejsce zamieszkania powoda w chwili wniesienia pozwu, a nie adres z dnia podpisania umowy kredytowej sprzed lat. Jeśli klient przeprowadził się od czasu zaciągnięcia kredytu, oznaczenie sądu w pozwie musi odzwierciedlać stan aktualny, potwierdzony rzeczywistymi okolicznościami, a nie historycznym adresem z umowy.

Czy nowe zasady obejmują sprawy wszczęte przed 15 kwietnia 2023 r.?

Nie w każdym przypadku - o zastosowaniu nowej reguły decydują przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, a kluczowa jest data wszczęcia postępowania, a nie data zawarcia umowy kredytu czy data powstania roszczenia. Sprawy będące już w toku przed 15 kwietnia 2023 r. nie są automatycznie przenoszone do sądu miejsca zamieszkania konsumenta tylko dlatego, że taka reguła zaczęła obowiązywać później.

Z mojej praktyki wynika, że to jeden z częstszych błędów pełnomocników przygotowujących wnioski proceduralne - próba zastosowania nowej reguły wstecz, bez uprzedniego sprawdzenia, którą datę przyjmuje ustawa jako moment graniczny. Prowadzi to do niepotrzebnych sporów o właściwość, a w skrajnych przypadkach do wydłużenia całego postępowania o kilka miesięcy.

• Sprawa wniesiona po 15 kwietnia 2023 r. i objęta zakresem art. 18 ust. 1 - podlega szczególnej właściwości miejsca zamieszkania powoda.
• Sprawa wniesiona przed tą datą - ocena właściwości opiera się na przepisach obowiązujących w dniu wniesienia pozwu.
• Data nadania pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego - może mieć znaczenie dla ustalenia dnia wniesienia pozwu zgodnie z regułami Kodeksu postępowania cywilnego.
• Sprawa w toku, w której strona chce podnieść zarzut niewłaściwości - wymaga odrębnej analizy, czy i kiedy taki zarzut można jeszcze skutecznie zgłosić.

Która data decyduje - wniesienia pozwu czy podpisania umowy?

Decyduje data wniesienia pozwu, a nie data zawarcia umowy kredytu ani data powstania roszczenia o zwrot świadczeń. To rozróżnienie bywa mylące, bo umowy CHF pochodzą zwykle z lat 2005-2011, a samo postępowanie sądowe może zostać zainicjowane dopiero kilkanaście lat później - liczy się moment złożenia pozwu w sądzie lub nadania go w placówce pocztowej.

Czy warto przenosić nowe zasady na sprawę już w toku?

Nie warto tego robić automatycznie ani bez analizy przepisów przejściowych. Zanim pełnomocnik złoży wniosek dotyczący właściwości w sprawie rozpoczętej przed 15 kwietnia 2023 r., powinien sprawdzić aktualne brzmienie całej ustawy nowelizującej - bezrefleksyjne powołanie się na nową regułę bywa oddalane przez sąd jako nieznajdujące oparcia w przepisach przejściowych.

Jak sąd bada swoją właściwość miejscową w sprawie przeciwko bankowi?

Sąd bada swoją właściwość miejscową z urzędu, na podstawie danych zawartych w pozwie oraz przedłożonych dokumentów - w pierwszej kolejności ocenia, czy sprawa mieści się w zakresie art. 18 ust. 1, a następnie czy adres wskazany przez powoda odpowiada obszarowi jego właściwości terytorialnej. Reguły tego badania wynikają z ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o właściwości sądów.

• Weryfikacja zakresu przedmiotowego - sąd sprawdza, czy roszczenie mieści się w katalogu objętym szczególną regulacją.
• Weryfikacja miejsca zamieszkania powoda - na podstawie oświadczeń i dokumentów załączonych do pozwu.
• Weryfikacja obszaru właściwości - sąd porównuje adres powoda z oficjalnym wykazem miejscowości przypisanych do jego okręgu.
• Ustalenie właściwości rzeczowej - równolegle sąd ocenia, czy sprawę powinien rozpoznać sąd rejonowy, czy okręgowy, według wartości przedmiotu sporu i rodzaju żądań.

Więcej o samej procedurze badania i kwestionowania właściwości opisujemy w osobnym materiale poświęconym właściwości sądu w sprawie frankowej - tam znajdziesz też wzory typowych zarzutów proceduralnych podnoszonych przez banki.

Co może się stać po wniesieniu pozwu do niewłaściwego sądu?

Sąd, który stwierdzi brak swojej właściwości, przekazuje sprawę sądowi właściwemu - to nie oznacza merytorycznego oddalenia powództwa, tylko przesunięcie sprawy do innej jednostki. W praktyce wiąże się to jednak z dodatkowym czasem oczekiwania na rejestrację akt w nowym sądzie i ponowne wyznaczenie terminu, co realnie wydłuża całe postępowanie, czasem o kilka miesięcy.

Sąd rejonowy czy okręgowy - kto rozpozna sprawę?

Zależy to od wartości przedmiotu sporu oraz rodzaju zgłoszonych żądań, a nie od samej nazwy miasta wskazanego jako sąd właściwy miejscowo. Właściwość miejscowa i właściwość rzeczowa to dwa odrębne kryteria - wskazanie „Warszawa" w pozwie nie rozstrzyga jeszcze, czy sprawa trafi do sądu rejonowego dla danej dzielnicy, czy do sądu okręgowego.

Jakie dokumenty potwierdzające właściwość sądu dołączyć do pozwu?

Do pozwu warto dołączyć dokumenty, które potwierdzają rzeczywiste miejsce zamieszkania powoda w dacie wniesienia pisma - ich dobór zależy jednak od konkretnego stanu faktycznego i ewentualnych wątpliwości, jakie może mieć sąd. Nie ma jednego uniwersalnego zestawu załączników wymaganego w każdej sprawie frankowej.

• Oświadczenie powoda o miejscu zamieszkania, zamieszczone bezpośrednio w treści pozwu lub jako osobny załącznik.
• Dokumenty potwierdzające adres zamieszkania, na przykład umowa najmu, rachunki za media lub inne pisma urzędowe kierowane pod ten adres - dobór zależy od sytuacji klienta.
• Umowa kredytu wraz z aneksami, potrzebna do wykazania, że roszczenie mieści się w zakresie przedmiotowym art. 18 ust. 1.
• Zaświadczenie z banku o spłaconych ratach i saldzie zadłużenia, istotne również dla wyliczenia wartości przedmiotu sporu.
• Pełnomocnictwo procesowe i dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jeśli sprawę prowadzi pełnomocnik.

Kompletną checklistę dokumentów opisaliśmy szerzej w tekście o tym, jak przygotować pozew frankowy przeciwko bankowi, a szczegółowy wykaz załączników znajdziesz w artykule o dokumentach potrzebnych do pozwu frankowego. Zanim skompletujesz akta, warto też sprawdzić oficjalny obszar właściwości wybranego sądu na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości - sama nazwa miasta w adresie sądu bywa myląca, bo niektóre miejscowości podwarszawskie należą do innych okręgów niż mogłoby się wydawać.

Jak udokumentować miejsce zamieszkania powoda?

Najprościej - poprzez spójne oświadczenie w pozwie, poparte co najmniej jednym dokumentem wskazującym ten sam adres, na przykład rachunkiem za media lub umową najmu. Im więcej niezależnych źródeł potwierdza ten sam adres, tym mniejsze ryzyko, że sąd zażąda dodatkowych wyjaśnień przed nadaniem sprawie biegu.

Jak zweryfikować obszar właściwości konkretnego sądu?

Trzeba sprawdzić oficjalny wykaz miejscowości przypisanych do danego sądu, publikowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a nie polegać wyłącznie na potocznym skojarzeniu miasta z sądem. Granice okręgów sądowych nie zawsze pokrywają się z granicami administracyjnymi miast, co bywa źródłem pomyłek przy samodzielnym przygotowywaniu pozwu.

Czy wybór sądu wpływa na opłatę od pozwu, zabezpieczenie i czas postępowania?

Nie w sposób bezpośredni - reguła właściwości miejscowej z art. 18 ust. 1 sama w sobie nie zmienia wysokości opłaty sądowej ani ustawowych przesłanek udzielenia zabezpieczenia. Miejsce wniesienia pozwu decyduje o tym, który sąd rozpozna sprawę, natomiast opłatę i zasadność zabezpieczenia ocenia się na podstawie odrębnych przepisów, niezależnie od tego, czy sprawa trafia do Warszawy, czy do innego miasta.

• Opłata od pozwu - jej wysokość i ewentualny limit dla roszczeń konsumenta wynikających z czynności bankowych regulują przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; przed złożeniem pozwu każdorazowo sprawdzam aktualne brzmienie właściwego przepisu, bo próg kwotowy bywa przedmiotem zmian.
• Wniosek o zabezpieczenie - oceniany indywidualnie według przesłanek z Kodeksu postępowania cywilnego, niezależnie od tego, który sąd okręgu rozpoznaje sprawę.
• Koszty dodatkowe - wynagrodzenie pełnomocnika, opłata skarbowa od pełnomocnictwa, ewentualna zaliczka na biegłego oraz koszty korespondencji.
• Czas postępowania - zależy głównie od obciążenia konkretnego wydziału, zakresu dowodów, w tym opinii biegłego, oraz aktywności procesowej obu stron, a nie od samego miasta, w którym toczy się sprawa.

Szczegółowy rozkład kosztów opisaliśmy w materiale o kosztach postępowania przeciwko bankowi, a zasady i ryzyka wniosku o wstrzymanie spłaty rat omawiamy w tekście o wniosku o zabezpieczenie i wstrzymaniu spłaty rat. W żadnym z tych materiałów nie znajdziesz obietnicy automatycznego wstrzymania rat - sąd zawsze bada to indywidualnie.

Ile wynosi opłata od pozwu frankowego?

Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych roszczenia konsumenta wynikające z czynności bankowych mogą podlegać ustawowemu limitowi opłaty, jednak konkretną kwotę i warunki jej zastosowania trzeba każdorazowo zweryfikować w aktualnym tekście tej ustawy przed złożeniem pozwu - wysokość opłaty zależy też od rodzaju zgłoszonych żądań i wartości przedmiotu sporu, dlatego nie podaję tu jednej uniwersalnej kwoty bez odniesienia do konkretnej sprawy.

Czy warszawski sąd łatwiej wstrzyma spłatę rat?

Nie ma podstaw, by zakładać, że sąd w Warszawie częściej udziela zabezpieczenia niż sąd w innym mieście - wniosek o wstrzymanie spłaty rat podlega tym samym ustawowym przesłankom w każdym sądzie, a jego ocena zależy od interesu prawnego, przedstawionych dowodów i konkretnych okoliczności umowy, nie od lokalizacji wydziału.

Jak zweryfikować właściwy sąd przed złożeniem pozwu?

Właściwy sąd weryfikuje się w pięciu krokach: ustalenie daty planowanego wniesienia pozwu, sprawdzenie zakresu art. 18 ust. 1, potwierdzenie aktualnego miejsca zamieszkania powoda, sprawdzenie obszaru właściwości terytorialnej wybranej jednostki oraz ustalenie właściwości rzeczowej na podstawie wartości przedmiotu sporu. Pominięcie któregokolwiek z tych kroków bywa źródłem zarzutów formalnych podnoszonych przez pełnomocników banku.

1. Ustal planowaną datę wniesienia pozwu i sprawdź, czy w tym dniu nadal obowiązuje szczególna regulacja z art. 18 ust. 1 w aktualnym brzmieniu.
2. Zweryfikuj, czy roszczenie mieści się w zakresie przedmiotowym przepisu - dotyczy to kredytu waloryzowanego, denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej.
3. Potwierdź rzeczywiste miejsce zamieszkania każdego z powodów na dzień wniesienia pozwu, a nie na dzień zawarcia umowy kredytu.
4. Sprawdź w oficjalnym wykazie Ministerstwa Sprawiedliwości, do którego sądu i wydziału przypisana jest dana miejscowość zamieszkania.
5. Ustal wartość przedmiotu sporu i porównaj ją z progiem rozgraniczającym właściwość sądu rejonowego i okręgowego.
6. Skonsultuj wynik tej analizy z radcą prawnym lub adwokatem przed ostatecznym oznaczeniem sądu w komparycji pozwu.

Co sprawdzić przed wysłaniem pozwu do sądu?

Przed wysłaniem pozwu warto ponownie porównać adres powoda z oficjalnym obszarem właściwości wybranego sądu oraz sprawdzić, czy wartość przedmiotu sporu wyliczona przez pełnomocnika nie zmieniła się w toku przygotowywania pisma - błędy w tym zakresie są jedną z częstszych przyczyn zwrotu pozwu do uzupełnienia braków formalnych.

Kiedy warto skonsultować sprawę z radcą prawnym?

Najlepiej jeszcze przed sformułowaniem żądań i oznaczeniem sądu, a nie dopiero po otrzymaniu pierwszego pisma z sądu kwestionującego właściwość. W przypadkach ze współkredytobiorcami mieszkającymi w różnych miastach, ze zmianą adresu po zawarciu umowy albo z wątpliwością co do daty granicznej z przepisów przejściowych, indywidualna konsultacja pozwala uniknąć pomyłki, którą trudno naprawić bez straty czasu.

Informacyjny charakter artykułu i potrzeba analizy konkretnej sprawy

Treść tego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej dopasowanej do konkretnej umowy kredytu, sytuacji rodzinnej i procesowej klienta. Przepisy o właściwości sądu, opłatach i zabezpieczeniu bywają nowelizowane, a ich zastosowanie do danej sprawy zależy od okoliczności, których nie da się w pełni opisać w tekście o charakterze ogólnym.

Przed wniesieniem pozwu przeciwko bankowi zalecam konsultację z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w sprawach frankowych - w naszej kancelarii każda sprawa zaczyna się od analizy konkretnej umowy, historii spłat i sytuacji procesowej klienta, a dopiero potem od ustalenia sądu i strategii żądań głównych oraz ewentualnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy frankowicz mieszkający poza Warszawą może pozwać bank w Warszawie tylko dlatego, że bank ma tam siedzibę?

W pozwach objętych art. 18 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. zasadą czasową jest wyłączna właściwość sądu miejsca zamieszkania konsumenta. Sama warszawska siedziba banku co do zasady nie daje więc swobodnego wyboru Warszawy, ale ocenę trzeba przeprowadzić według daty pozwu, rodzaju roszczenia i sytuacji powodów.

Czy mieszkaniec Warszawy może wnieść pozew frankowy do sądu w Warszawie?

Co do zasady tak, jeżeli jego miejsce zamieszkania znajduje się w obszarze właściwości danego sądu i sprawa mieści się w zakresie szczególnej regulacji. Trzeba jeszcze prawidłowo ustalić konkretny sąd oraz jego właściwość rzeczową na podstawie wartości i rodzaju żądań.

Czy art. 18 ust. 1 obejmuje pozew o ustalenie nieważności umowy kredytu CHF?

Przepis obejmuje wskazane w nim roszczenia konsumenta związane z kredytem waloryzowanym, denominowanym lub indeksowanym do waluty obcej, w tym żądania dotyczące istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego. Sposób sformułowania żądań głównych i ewentualnych wymaga jednak oceny konkretnej umowy przez pełnomocnika.

Czy nowe zasady właściwości dotyczą spraw rozpoczętych przed 15 kwietnia 2023 r.?

Nie należy automatycznie stosować nowej reguły do każdej sprawy będącej już w toku. Odpowiedź zależy od przepisów przejściowych i daty wszczęcia postępowania, dlatego przed sformułowaniem wniosku o przekazanie sprawy trzeba sprawdzić oficjalne, aktualne brzmienie całej ustawy nowelizującej.

Co się stanie, jeśli pozew zostanie wniesiony do niewłaściwego sądu?

Sąd może stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę sądowi właściwemu. Zwykle nie oznacza to merytorycznego oddalenia roszczeń, ale może wydłużyć postępowanie i wywołać dodatkowy spór proceduralny, zanim akta trafią do wydziału, który faktycznie zajmie się sprawą.

Czy sąd ustala się według zameldowania kredytobiorcy?

Przepis posługuje się miejscem zamieszkania, a nie samym adresem zameldowania. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego znaczenie mają miejscowość faktycznego pobytu oraz zamiar stałego pobytu, przy czym ocena zawsze zależy od konkretnych okoliczności życiowych danej osoby.

Czy wniesienie pozwu w Warszawie zwiększa szanse na zabezpieczenie przez wstrzymanie rat?

Nie można przyjąć takiej gwarancji. Wniosek o zabezpieczenie podlega indywidualnej ocenie przesłanek ustawowych, przedstawionych roszczeń, interesu prawnego i materiału sprawy, niezależnie od potocznych opinii na temat praktyki poszczególnych sądów w Polsce.

Czy da się z góry wybrać sąd korzystny dla frankowicza?

Nie w sposób dowolny - sąd wyznaczają przepisy o właściwości, a nie preferencje strony. Próba sztucznego dopasowania adresu zamieszkania do wybranego sądu naraża powoda na zarzuty proceduralne ze strony banku i ryzyko przekazania sprawy do sądu rzeczywiście właściwego już po rozpoczęciu postępowania.

Źródła i literatura

1. Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023 poz. 614, ISAP, 2023.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, ISAP, tekst aktualny.
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, ISAP, tekst aktualny.
4. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ISAP, tekst aktualny.
5. Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, Sąd Najwyższy, 2021.

Stan prawny sprawdzony na potrzeby publikacji: sierpień 2026 r. Przed skorzystaniem z powyższych informacji zweryfikuj aktualne brzmienie wskazanych przepisów w ISAP - regulacje dotyczące właściwości sądu, opłat sądowych i przepisów przejściowych bywają zmieniane.

Przeczytaj również

• Czy bezpłatna analiza umowy CHF jest bezpieczna? Jakie dane przekazać i co sprawdzić w formularzu
• Czy jeden kredytobiorca może sam wystąpić o historię spłat wspólnego kredytu CHF?
• Czy przegrana sprawa frankowa oznacza obowiązek zapłaty całego success fee? Co sprawdzić w umowie