Czego można żądać w pozwie frankowym: nieważność umowy, zapłata i roszczenia ewentualne

Dlaczego sposób sformułowania żądań wpływa na przebieg sprawy?

Petitum pozwu frankowego to zbiór konkretnych żądań, które sąd ma obowiązek rozpoznać - nie luźny opis krzywdy kredytobiorcy. Zgodnie z art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego pozew musi dokładnie określać żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także wartość przedmiotu sporu (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.). Sąd nie domyśla się, czego oczekuje strona - musi to wynikać wprost z treści pozwu.

W mojej praktyce redakcyjnej przy analizie licznych spraw frankowych powtarza się jeden wzorzec: pozwy, w których petitum nie jest spójne z wyliczeniami zawartymi w uzasadnieniu, generują wezwania do uzupełnienia braków formalnych albo komplikują dalszy etap postępowania. Dobrze przygotowany pozew to w praktyce połowa sprawy - nie dlatego, że gwarantuje wynik, lecz dlatego, że eliminuje ryzyko proceduralnych potknięć niezależnych od meritum sporu.

Czym różni się petitum pozwu od jego uzasadnienia?

Petitum to ściśle sformułowane żądanie - np. ustalenie nieważności umowy albo zasądzenie oznaczonej kwoty z odsetkami - natomiast uzasadnienie opisuje podstawę faktyczną i prawną tego żądania. Oba elementy muszą być ze sobą spójne, ponieważ sąd ocenia zasadność powództwa właśnie przez pryzmat tego, co strona faktycznie zażądała, a nie tego, co jedynie opisała w argumentacji.

• Petitum wskazuje rodzaj rozstrzygnięcia - ustalenie, zasądzenie zapłaty albo obie formy łącznie.
• Petitum określa dokładną kwotę i walutę dochodzonego roszczenia, bez ogólnikowych sformułowań typu "kwota do ustalenia przez sąd".
• Petitum zawiera żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie wraz ze wskazaną datą początkową.
• Uzasadnienie przedstawia okoliczności faktyczne - historię umowy, wpłaty, korespondencję z bankiem - na których oparto żądanie.
• Uzasadnienie wskazuje podstawę prawną, np. przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych czy o świadczeniu nienależnym.

Dlaczego sąd nie może zasądzić więcej, niż żąda kredytobiorca?

Sąd jest związany granicami żądania pozwu na mocy art. 321 § 1 KPC, co oznacza, że nie może orzec ponad żądanie ani zasądzić czegoś innego niż to, o co wniósł powód. Ta zasada ma bezpośrednie znaczenie praktyczne: jeśli w pozwie zabraknie któregoś elementu roszczenia - np. części odsetek albo określonej kwoty prowizji - sąd tego elementu nie doda z urzędu.

"Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie." - zasada wynikająca z art. 321 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.

Dlatego zakres żądań warto ustalać na etapie przygotowania pozwu, a nie próbować go korygować w toku procesu - modyfikacja powództwa jest możliwa, ale wiąże się z dodatkowymi wymogami formalnymi i kosztami.

Na czym polega żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu CHF?

Żądanie ustalenia nieważności umowy to żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, oparte na art. 189 KPC, charakteryzujące się tym, że nie prowadzi wprost do zasądzenia konkretnej kwoty, lecz do rozstrzygnięcia statusu prawnego całej umowy (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 189). Warunkiem dopuszczalności takiego powództwa jest wykazanie interesu prawnego po stronie kredytobiorcy.

Podstawą argumentacji o nieważności bywają konsekwencje wynikające z niedozwolonego charakteru określonych postanowień umownych, zwłaszcza klauzul przeliczeniowych. To jednak nie oznacza, że każda umowa powiązana z frankiem szwajcarskim musi zostać uznana za nieważną - ocena zależy od treści konkretnej umowy, regulaminu, aneksów oraz sposobu jej wykonywania.

Kiedy kredytobiorca może mieć interes prawny w żądaniu ustalenia?

Interes prawny w rozumieniu art. 189 KPC istnieje wtedy, gdy sam wyrok ustalający usuwa stan niepewności co do sytuacji prawnej strony, a inne środki ochrony prawnej nie są wystarczające. W sprawach frankowych taka sytuacja typowo zachodzi, gdy umowa jest nadal wykonywana i kształtuje bieżące obowiązki stron - kredytobiorca wciąż płaci raty, a hipoteka nadal obciąża nieruchomość.

• Umowa nadal obowiązuje i strony wykonują z niej wynikające świadczenia - to typowa sytuacja uzasadniająca ocenę interesu prawnego.
• Samo żądanie zapłaty określonej kwoty nie zawsze usuwa niepewność co do dalszego biegu wieloletniej umowy i przyszłych rat.
• Ocena interesu prawnego następuje w okolicznościach konkretnej sprawy, a nie w oparciu o ogólny schemat.
• Wpis hipoteki w księdze wieczystej bywa argumentem wzmacniającym potrzebę rozstrzygnięcia o statusie umowy.

Czy ustalenie nieważności zastępuje żądanie zapłaty?

Nie - ustalenie nieważności dotyczy statusu prawnego umowy, a nie automatycznego rozliczenia wzajemnych świadczeń stron. Wyrok ustalający nie przesądza samodzielnie, ile i komu ma zostać zwrócone; kwestię zwrotu wpłaconych kwot reguluje odrębne żądanie zapłaty, oparte na przepisach o świadczeniu nienależnym (art. 410 w związku z art. 405 Kodeksu cywilnego, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.).

Jak sformułować żądanie zapłaty kwot spełnionych na rzecz banku?

Żądanie zapłaty musi wskazywać dokładną kwotę, walutę, oznaczonego pozwanego oraz podstawę faktyczną rozliczenia - inaczej pozew nie spełnia wymogów formalnych z art. 187 KPC. W praktyce oznacza to zestawienie wszystkich świadczeń spełnionych przez kredytobiorcę na rzecz banku na podstawie zakwestionowanej umowy i wyprowadzenie z tego zestawienia jednej, precyzyjnie wskazanej sumy.

Punktem odniesienia dla oceny wzajemnych rozliczeń stron jest uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, dotycząca skutków trwałej bezskuteczności umowy kredytu.

"Roszczenia stron o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie umowy kredytu, która okazała się trwale bezskuteczna, mają charakter odrębny i samodzielny." - Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

Oznacza to w praktyce, że roszczenie kredytobiorcy o zwrot wpłaconych kwot rozpatruje się niezależnie od ewentualnego roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału - to podejście bywa określane jako teoria dwóch kondykcji, w odróżnieniu od teorii salda, w której sąd porównywałby świadczenia obu stron i zasądzał tylko różnicę.

Czy żądanie zapłaty powinno obejmować raty, prowizje i inne świadczenia?

Tak, o ile istnieje podstawa do ich dochodzenia wynikająca z treści konkretnej umowy i historii jej wykonywania - zakres żądania zapłaty ustala się indywidualnie, a nie według jednego uniwersalnego wzoru. Do typowych składników wyliczenia należą:

• raty kapitałowo-odsetkowe wpłacone zgodnie z harmonogramem spłat wynikającym z umowy,
• prowizja za udzielenie kredytu pobrana jednorazowo przy uruchomieniu umowy,
• opłaty dodatkowe, np. za czynności administracyjne związane z obsługą kredytu, jeżeli zostały faktycznie pobrane,
• składki ubezpieczeniowe powiązane z umową kredytu, gdy stanowiły warunek jej zawarcia lub kontynuacji,
• nadpłaty wynikające z wcześniejszych spłat rat, jeśli miały miejsce w trakcie trwania umowy.

Każdy z tych elementów wymaga odrębnego wykazania w dokumentacji - nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że "bank pobierał różne opłaty".

Jak dochodzić świadczeń spełnionych w PLN i CHF?

Świadczenia spełnione w złotych i świadczenia spełnione bezpośrednio we frankach szwajcarskich należy przedstawić oddzielnie, ponieważ dotyczą różnych walut i mogą wymagać odrębnej podstawy żądania. Nie należy sumować obu strumieni płatności w jedną kwotę bez wyjaśnienia przyjętej metody przeliczenia i podstawy prawnej takiego zabiegu - to jeden z częstszych błędów, jakie obserwujemy przy analizie samodzielnie przygotowanych wyliczeń.

• Wpłaty w PLN - typowe dla początkowego okresu spłaty większości umów indeksowanych do CHF, wymagają zestawienia z historią rachunku kredytowego.
• Wpłaty bezpośrednio w CHF - częste po zawarciu aneksu umożliwiającego spłatę w walucie kredytu, powinny zostać wykazane jako odrębnie oznaczone świadczenie w tej walucie.
• Sposób ujęcia obu strumieni w petitum zależy od przyjętej strategii procesowej i wymaga analizy dokumentów źródłowych.

Czy można połączyć ustalenie nieważności umowy z żądaniem zapłaty?

Tak, żądanie ustalenia nieważności i żądanie zapłaty mogą wystąpić w jednym pozwie, ponieważ realizują różne cele procesowe - pierwsze rozstrzyga status prawny umowy, drugie dotyczy zwrotu konkretnych świadczeń pieniężnych. Taka konstrukcja jest w praktyce frankowej stosowana często właśnie dlatego, że samo roszczenie pieniężne nie zawsze usuwa niepewność związaną z dalszym wykonywaniem wieloletniej umowy.

Dopuszczalność i zasadność połączenia obu żądań ocenia sąd na podstawie materiału konkretnej sprawy - w tym istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia obok żądania zapłaty. Nie jest to automatyczny mechanizm, tylko decyzja procesowa dopasowana do sytuacji kredytobiorcy.

Jakie odrębne skutki procesowe mają oba żądania?

Wyrok uwzględniający żądanie ustalenia rozstrzyga wyłącznie o statusie prawnym umowy - wiąże strony co do tego, że stosunek prawny z niej wynikający nie istnieje. Wyrok zasądzający zapłatę tworzy natomiast tytuł egzekucyjny co do oznaczonej kwoty pieniężnej.

• Ustalenie nieważności nie jest tożsame z automatycznym rozliczeniem stron ani z wykreśleniem hipoteki z księgi wieczystej.
• Zasądzenie zapłaty nie przesądza samo w sobie o dalszym statusie prawnym umowy, jeśli żądanie ustalenia nie zostało zgłoszone.
• Połączenie obu żądań pozwala uzyskać jednym wyrokiem zarówno rozstrzygnięcie co do statusu umowy, jak i tytuł do odzyskania wpłaconych kwot.

Czym są żądania ewentualne w pozwie przeciwko bankowi?

Żądanie ewentualne to roszczenie zgłoszone na wypadek nieuwzględnienia żądania wskazanego jako główne, które sąd rozpoznaje dopiero wtedy, gdy oddali żądanie główne - nie wcześniej. W sprawach frankowych typowym układem jest wskazanie jako żądania głównego ustalenia nieważności umowy wraz z zapłatą, a jako żądania ewentualnego - wariantu opartego na dalszym obowiązywaniu umowy po wyeliminowaniu z niej niedozwolonych postanowień.

Kiedy sąd rozpoznaje żądanie ewentualne?

Sąd przechodzi do oceny żądania ewentualnego wyłącznie wtedy, gdy nie znajduje podstaw do uwzględnienia żądania głównego - w przeciwnym razie żądanie ewentualne w ogóle nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Z tego względu żądanie ewentualne nie może być sformułowane jako ogólna wzmianka "z ostrożności procesowej" bez konkretnej treści.

• Żądanie ewentualne wymaga własnego, precyzyjnego określenia treści rozstrzygnięcia, o które wnosi kredytobiorca.
• Jeżeli dotyczy zapłaty, musi mieć odrębne wyliczenie kwoty - nie wystarczy odwołanie do wyliczenia z żądania głównego.
• Musi mieć własną podstawę faktyczną, spójną z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.
• Kolejność żądań w petitum ma znaczenie - żądanie ewentualne wskazuje się wyraźnie jako podrzędne wobec żądania głównego.

Kiedy żądanie rozliczenia umowy po usunięciu niedozwolonych postanowień może być zasadne?

Taki wariant bywa rozważany, gdy treść umowy i przyjęta argumentacja pozwalają twierdzić, że po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych umowa może dalej funkcjonować na zmienionych zasadach - co jednak nie jest regułą uniwersalną. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 (Kamil i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG) wskazuje istotne ograniczenia w tym zakresie.

"Sąd krajowy nie jest uprawniony do zmiany treści nieuczciwych warunków zawartych w umowach, ponieważ mogłoby to zagrozić realizacji długoterminowego celu dyrektywy 93/13/EWG." - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, ECLI:EU:C:2019:819

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, odnosi się do sposobu traktowania niedozwolonych postanowień w umowach powiązanych z walutą obcą - jej pełną treść i aktualny status warto zweryfikować bezpośrednio przed sporządzeniem pozwu, ponieważ orzecznictwo w tym obszarze bywa uzupełniane kolejnymi rozstrzygnięciami.

Dlaczego wariant ewentualny nie jest uniwersalnym wzorem?

Dobór wariantu ewentualnego zależy od rodzaju kredytu, brzmienia konkretnych klauzul, historii spłat oraz oczekiwanego skutku prawnego, dlatego to samo rozwiązanie nie sprawdzi się identycznie w dwóch różnych sprawach. Nie każdy pozew frankowy musi zawierać żądanie ewentualne - decyzję o jego wprowadzeniu warto oprzeć na analizie konkretnej umowy, a nie na przekonaniu, że jest to element obowiązkowy.

Rodzaj żądania	Podstawa procesowa	Co rozstrzyga sąd	Kiedy rozpoznawane
Ustalenie nieważności umowy	art. 189 KPC	Istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego	Jako żądanie główne, przy wykazanym interesie prawnym
Zapłata (zwrot świadczeń)	art. 405, 410 KC	Obowiązek zwrotu oznaczonej kwoty	Łącznie z ustaleniem lub samodzielnie
Rozliczenie po usunięciu klauzul	art. 385(1) KC, ocena indywidualna	Zasady dalszego wykonywania umowy	Wyłącznie jako ewentualne, po oddaleniu żądania głównego

Jak określić odsetki ustawowe za opóźnienie i datę ich naliczania?

Żądanie odsetek powinno wskazywać należność główną, rodzaj odsetek oraz konkretną datę początkową ich naliczania - bez tego elementu roszczenie o odsetki nie zostanie prawidłowo rozpoznane. Podstawą prawną są tu art. 455 i art. 481 Kodeksu cywilnego: pierwszy określa zasady wymagalności świadczeń bezterminowych, drugi konsekwencje opóźnienia dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego (źródło: Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.).

Aktualną wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie należy zweryfikować bezpośrednio przed sporządzeniem wyliczeń - stawka ta bywa zmieniana i nie podajemy tu jej konkretnej wartości, aby uniknąć publikowania danych, które mogłyby się zdezaktualizować.

Jakie znaczenie ma wezwanie banku do zapłaty?

Prawidłowo doręczone wezwanie do zapłaty często wyznacza moment, od którego rozpoczyna się bieg terminu do spełnienia świadczenia, a w konsekwencji - możliwego opóźnienia dłużnika. Nie oznacza to jednak, że dla każdej sprawy obowiązuje jedna uniwersalna data początkowa naliczania odsetek; zależy ona od okoliczności konkretnego stanu faktycznego i od aktualnego stanowiska orzecznictwa w tym zakresie.

• Zachowanie dowodu nadania i doręczenia wezwania do zapłaty lub reklamacji ma znaczenie dla wykazania daty wymagalności roszczenia.
• Wezwanie powinno precyzyjnie określać żądaną kwotę i termin jej spełnienia przez bank.
• Przed sporządzeniem petitum warto zweryfikować aktualne stanowisko orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego co do momentu popadnięcia banku w opóźnienie.

Jakie dokumenty są potrzebne do wyliczenia roszczenia?

Podstawowy komplet dokumentów obejmuje umowę kredytu, wszystkie aneksy, regulamin obowiązujący w dacie zawarcia umowy, harmonogram spłat, historię rachunku kredytowego oraz zaświadczenie wydane przez bank - bez tego zestawu trudno rzetelnie przygotować wyliczenie kwoty dochodzonej pozwem. Braki w dokumentacji bywają jedną z głównych przyczyn opóźnień na etapie przygotowania sprawy.

• Umowa kredytu wraz z załącznikami - podstawowy dokument określający warunki, w tym mechanizm przeliczeniowy.
• Aneksy do umowy, zwłaszcza te wprowadzające możliwość spłaty bezpośrednio w CHF.
• Regulamin kredytowania obowiązujący w dacie zawarcia umowy - często pomijany, a zawiera istotne postanowienia.
• Zaświadczenie z banku o historii spłat, wypłatach, zastosowanych kursach, prowizjach i opłatach.
• Potwierdzenia płatności i wyciągi z rachunku, jeżeli zaświadczenie banku nie obejmuje pełnego okresu.
• Korespondencja z bankiem, w tym reklamacje i odpowiedzi na wezwania do zapłaty.

Więcej o kompletowaniu dokumentacji opisujemy w osobnym materiale: dokumenty potrzebne do pozwu frankowego, a szczegółowe wymogi dotyczące samego zaświadczenia omawiamy w tekście zaświadczenie z banku do sprawy frankowej.

Co powinno zawierać zaświadczenie z banku?

Zaświadczenie powinno obejmować daty i kwoty wypłat oraz spłat, walutę poszczególnych operacji, zastosowane kursy przeliczeniowe, pobrane prowizje i opłaty - w praktyce zakres dokumentów wydawanych przez różne banki bywa jednak zróżnicowany. Z naszych obserwacji wynika, że samo zaświadczenie nie zawsze odpowiada na wszystkie pytania potrzebne do sporządzenia precyzyjnego pozwu, dlatego warto sprawdzić jego zakres zanim przyjmie się je za wystarczającą podstawę wyliczeń.

Jak sprawdzić zgodność tabeli spłat z żądaną kwotą?

Sumy wskazane w petitum trzeba zestawić z tabelą wpłat wynikającą z historii rachunku i porównać z danymi z zaświadczenia banku, zwracając szczególną uwagę na rozbicie płatności w PLN i w CHF. Kalkulator internetowy może dać orientacyjny obraz skali roszczenia, ale nie zastępuje analizy dokumentów źródłowych - to jeden z powtarzających się błędów, które obserwujemy przy pozwach przygotowywanych bez wcześniejszej konsultacji.

Jakich błędów unikać przy konstruowaniu petitum pozwu frankowego?

Najczęstsze ryzyka przy formułowaniu żądań to nieprecyzyjne petitum, błędne sumowanie wpłat, pomieszanie walut oraz niespójne daty naliczania odsetek - każdy z tych błędów może utrudnić rozpoznanie sprawy niezależnie od siły argumentacji merytorycznej. Polecam traktować przygotowanie petitum jako osobny etap pracy nad pozwem, nie jako formalność dopisywaną na końcu.

Jakie są najczęstsze błędy w wyliczeniu kwoty roszczenia?

• Sumowanie wpłat w PLN i CHF bez wyjaśnienia przyjętej metody i podstawy prawnej takiego zabiegu.
• Pominięcie w wyliczeniu prowizji, opłat lub składek ubezpieczeniowych, mimo że wynikają z historii rachunku.
• Rozbieżność między kwotą wskazaną w petitum a sumą wynikającą z załączonych dokumentów i tabel.
• Brak wskazania odrębnej podstawy faktycznej dla żądania ewentualnego, gdy takie żądanie zostało zgłoszone.
• Pominięcie kwestii przedawnienia części roszczenia oraz możliwych zarzutów banku dotyczących rozliczenia jego świadczeń.

Dlaczego warto skonsultować pozew z radcą prawnym przed złożeniem?

Konsultacja pozwala zweryfikować, czy petitum jest spójne z dokumentacją, czy uwzględnia aktualne orzecznictwo oraz czy zakres żądań odpowiada strategii procesowej dopasowanej do konkretnej umowy. Nawet podobnie brzmiące umowy CHF mogą różnić się treścią klauzul, aneksami i przebiegiem wykonywania, dlatego jeden wzór pozwu nie sprawdzi się identycznie w każdej sprawie.

Dlaczego ostateczny zakres żądań wymaga analizy konkretnej umowy?

Zakres żądań w pozwie frankowym trzeba dopasować do treści konkretnej umowy, ponieważ różnice w brzmieniu klauzul przeliczeniowych, w rodzaju kredytu i w historii jego spłaty przekładają się bezpośrednio na dobór żądania głównego i ewentualnego. Nie istnieje jeden schemat petitum, który sprawdzi się we wszystkich sprawach - to wynika wprost z indywidualnego charakteru oceny sądowej w tego typu postępowaniach.

Czym różnią się umowy indeksowane od denominowanych w kontekście żądań?

W umowach indeksowanych kwota kredytu jest wyrażona w PLN i przeliczana na CHF, natomiast w umowach denominowanych kwota kredytu jest wyrażona w CHF, a wypłacana w PLN - ta różnica konstrukcyjna wpływa na sposób opisania mechanizmu przeliczeniowego w uzasadnieniu pozwu i na dobór argumentacji dotyczącej niedozwolonych postanowień.

Jak wygląda praktyka orzecznicza sądów okręgowych?

Praktyka orzecznicza sądów okręgowych, w tym Sądu Okręgowego w Warszawie, bywa zróżnicowana w zależności od banku, wzorca umowy i argumentacji przedstawionej przez strony - dlatego analiza wcześniejszych rozstrzygnięć w podobnych sprawach ma znaczenie pomocnicze, a nie rozstrzygające. Stanowiska Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Rzecznika Finansowego mogą stanowić dodatkowy punkt odniesienia przy ocenie klauzul stosowanych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą.

Kolejne etapy sprawy - od złożenia pozwu po rozliczenie z bankiem - opisujemy w materiałach: jak przygotować pozew frankowy krok po kroku, koszty pozwu frankowego i opłata sądowa oraz rozliczenie z bankiem po prawomocnym wyroku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w pozwie frankowym można jednocześnie żądać ustalenia nieważności umowy i zapłaty?

Takie połączenie żądań jest stosowane w praktyce, ponieważ ustalenie dotyczy statusu prawnego umowy, a zapłata rozliczenia oznaczonych świadczeń. Dopuszczalność i zasadność obu żądań sąd ocenia jednak w okolicznościach konkretnej sprawy, w tym pod kątem istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia.

Czy sąd sam obliczy kwotę należną kredytobiorcy?

Nie. Pozew musi wskazywać dokładną kwotę, walutę i sposób wyliczenia żądania zgodnie z art. 187 KPC. Sąd ocenia przedstawione twierdzenia i dowody, ale nie zastępuje strony w konstruowaniu roszczenia ani nie zasądza ponad jego granice, zgodnie z art. 321 § 1 KPC.

Co oznacza roszczenie ewentualne w pozwie frankowym?

Jest to żądanie zgłoszone na wypadek nieuwzględnienia żądania głównego, rozpoznawane przez sąd dopiero po jego oddaleniu. Powinno mieć jasno określoną treść, kolejność względem żądania głównego, własną podstawę faktyczną oraz odrębne wyliczenie, jeżeli dotyczy zapłaty.

Czy żądanie ewentualne jest konieczne w każdej sprawie CHF?

Nie ma jednego obowiązkowego schematu odpowiedniego dla wszystkich umów. Potrzeba sformułowania żądania ewentualnego zależy między innymi od treści dokumentów, możliwych skutków usunięcia klauzul przeliczeniowych oraz obranej strategii procesowej.

Czy można dochodzić rat wpłaconych bezpośrednio we frankach?

Wpłaty dokonane bezpośrednio w CHF mogą wymagać ujęcia jako odrębnie oznaczone świadczenie w tej walucie, bez automatycznego sumowania z wpłatami w PLN. Sposób sformułowania żądania i ewentualnego przeliczenia wymaga analizy historii spłat oraz przyjętej podstawy prawnej.

Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie?

Data początkowa zależy między innymi od wymagalności roszczenia, treści i doręczenia wezwania do zapłaty oraz okoliczności konkretnej sprawy, zgodnie z art. 455 i art. 481 Kodeksu cywilnego. Nie należy przyjmować jednej uniwersalnej daty jako właściwej dla wszystkich pozwów frankowych.

Czy wyrok TSUE C-260/18 oznacza automatyczną nieważność każdej umowy frankowej?

Nie. Wyrok z 3 października 2019 r. określa istotne zasady stosowania dyrektywy 93/13/EWG w sprawach konsumenckich, w tym ograniczenia dotyczące uzupełniania umowy przez sąd krajowy. Ocenę konkretnych postanowień i skutków ich bezskuteczności przeprowadza jednak sąd na podstawie treści danej umowy oraz stanowiska konsumenta.

Jakie dokumenty są najważniejsze do obliczenia żądania zapłaty?

Podstawą są zwykle umowa kredytu, aneksy, regulamin, zaświadczenie banku, historia spłat i potwierdzenia płatności. Dokumenty trzeba wzajemnie porównać, zwłaszcza gdy kredyt był spłacany w więcej niż jednej walucie, ponieważ zakres danych w samym zaświadczeniu bywa niepełny.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Zakres możliwych żądań zależy od okoliczności konkretnej sprawy, dlatego przed wniesieniem pozwu warto skonsultować umowę i rozliczenia z radcą prawnym lub adwokatem.

Źródła i literatura

1. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm. (ISAP) - art. 187, art. 189, art. 321 § 1.
2. Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm. (ISAP) - art. 385(1), art. 405, art. 410, art. 455, art. 481.
3. Sąd Najwyższy - uchwała składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.
4. Sąd Najwyższy - uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
5. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, ECLI:EU:C:2019:819.
6. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (EUR-Lex).

Przeczytaj również

• Bezpłatna analiza umowy frankowej - co powinna obejmować, a czego nie da się rzetelnie zagwarantować?
• Co powinien zawierać pozew frankowy? Żądanie ustalenia, zapłaty, odsetek i wnioski dowodowe krok po kroku
• Co sprawdzamy w historii spłat kredytu CHF przed przygotowaniem pozwu i wyliczeniem roszczeń?