Co klient otrzymuje po analizie sprawy frankowej?

Table of Contents

Jak powinno wyglądać podsumowanie analizy umowy i dokumentów?

Podsumowanie analizy sprawy frankowej to pisemny dokument wskazujący dokumenty przeanalizowane, dokumenty brakujące, istotne postanowienia umowy oraz możliwe warianty roszczeń wraz z ich ograniczeniami. Klient powinien na jego podstawie odtworzyć tok rozumowania kancelarii, a nie otrzymać jedynie hasłową ocenę szans. Z praktyki kancelarii radcy prawnego Magdaleny Król wynika, że dobrze przygotowany pozew zaczyna się właśnie od takiego uporządkowanego podsumowania - bez niego trudno racjonalnie ocenić, czy i kiedy składać pozew przeciwko bankowi.

Ustna informacja typu "umowa ma klauzule niedozwolone, warto pozywać" nie zastępuje pisemnego wyniku analizy. W mojej praktyce zdarzały się sytuacje, w których klient przynosił notatkę z innej kancelarii ograniczoną do jednego zdania - bez wskazania, które postanowienia budzą wątpliwości i na jakiej podstawie. Taki dokument nie pozwala świadomie podjąć decyzji, bo nie pokazuje, co dokładnie zostało sprawdzone.

Dokumenty przeanalizowane i dokumenty brakujące

Rzetelne podsumowanie wymienia z nazwy każdy dokument objęty analizą oraz osobno dokumenty, których jeszcze brakuje do pełnej oceny sprawy. Bez tego rozróżnienia klient nie wie, czy ocena jest wstępna, czy ostateczna.

Umowa kredytu wraz z załącznikami - podstawowy dokument określający mechanizm indeksacji lub denominacji do CHF.
Wszystkie aneksy, w tym ewentualny aneks przewalutowujący lub wprowadzający spłatę bezpośrednio w walucie obcej.
Regulamin kredytowania obowiązujący w dacie zawarcia umowy - często zawiera tabelę kursową lub sposób jej ustalania.
Historia spłat lub zaświadczenie z banku o wysokości i walucie wpłat od uruchomienia kredytu.
Dokumenty brakujące, np. pełne zaświadczenie z banku o wypłaconych transzach, historia zmian stron umowy czy dowód doręczenia reklamacji.

Istotne postanowienia umowy i aneksów

Analiza powinna wskazywać konkretne jednostki redakcyjne umowy - numer paragrafu lub punktu - a nie ogólne stwierdzenie o "wadliwości umowy". Kancelaria opisuje status kredytobiorcy (konsument czy przedsiębiorca), historię ewentualnych cesji wierzytelności i zmian po stronie banku wynikających z fuzji czy przejęć portfela kredytowego - to elementy, które wpływają na legitymację procesową stron w przyszłym postępowaniu.

Jakie warianty roszczeń powinna przedstawić kancelaria?

Kancelaria powinna przedstawić żądanie główne i żądanie ewentualne jako warianty zależne od okoliczności konkretnej sprawy, nigdy jako gwarantowany wynik procesu. Najczęściej rozważane są dwa kierunki: ustalenie nieważności umowy z rozliczeniem wzajemnych świadczeń oraz tzw. odfrankowienie, czyli utrzymanie umowy przy wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych. Wybór wariantu zależy od treści konkretnej umowy, dostępnych dowodów i celu klienta.

Z mojej praktyki wynika, że klienci oczekują jednej, prostej odpowiedzi - "unieważnienie albo nic". Rzeczywistość procesowa jest bardziej złożona: sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie, a pozew konstruuje się tak, by zawierał żądanie ewentualne na wypadek, gdyby sąd nie podzielił argumentacji o nieważności całej umowy.

Wariant roszczenia	Skutek dla umowy	Typowa podstawa	Uwaga procesowa
Żądanie główne - ustalenie nieważności	Umowa upada, strony rozliczają się wzajemnie ze zwrotu świadczeń	Klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu przeliczeniowego uniemożliwiające dalsze wykonywanie umowy	Wymaga wykazania, że po usunięciu klauzul umowa nie może obowiązywać
Żądanie ewentualne - odfrankowienie	Umowa trwa jako kredyt złotowy oprocentowany wg pierwotnej stawki	Eliminacja klauzuli indeksacyjnej przy zachowaniu reszty umowy	Rozważane, gdy sąd nie uzna zasadności nieważności
Roszczenie o zwrot nadpłat	Umowa może pozostać w mocy lub zostać unieważniona	Różnica między ratami rzeczywiście zapłaconymi a należnymi po korekcie	Wysokość zależy od przyjętego wariantu głównego

Żądanie główne i ewentualne

Konstrukcja pozwu z żądaniem głównym i ewentualnym zabezpiecza interes klienta na wypadek, gdyby sąd inaczej ocenił skutki stwierdzonych wad umowy. Takie rozwiązanie jest typowe w sporach frankowych i nie oznacza słabości sprawy - to standardowa technika procesowa, wykorzystywana w sprawach objętych konstrukcją żądań pozwu opisaną szerzej przy omówieniu samego pisma procesowego.

Czym różnią się warianty żądań?

Różnica dotyczy przede wszystkim losu umowy po wyroku. Przy nieważności strony zwracają sobie wzajemnie to, co świadczyły - bank kwotę wpłaconych rat, kredytobiorca kwotę wypłaconego kapitału, zwykle w drodze potrącenia lub osobnych rozliczeń. Przy odfrankowieniu kredyt nadal istnieje, ale jako zobowiązanie złotowe, a nadpłacone raty podlegają zwrotowi jako świadczenie nienależne.

Jak wyjaśnić założenia i ograniczenia wyliczeń?

Wyliczenie roszczenia powinno jasno wskazywać podstawę, kwotę, walutę, okres objęty rozliczeniem oraz datę graniczną przyjętą do obliczeń - bez tych elementów liczba przedstawiona klientowi jest niemożliwa do zweryfikowania. Kancelaria powinna też wskazać źródło danych: zaświadczenie z banku, historię spłat dostarczoną przez klienta czy dane z konta bankowego.

W przypadkach prowadzonych przez kancelarię klient dostaje listę elementów, których nie można przesądzić przed uzyskaniem pełnej odpowiedzi banku na reklamację lub przed przeprowadzeniem postępowania dowodowego, w tym ewentualnej opinii biegłego. Traktowanie wstępnego wyliczenia jako ostatecznej kwoty zasądzonej przez sąd jest błędem - to punkt wyjścia do dalszej weryfikacji, nie gwarancja.

Założenia wyliczeń i zakres czasowy

Okres objęty wyliczeniem - zwykle od uruchomienia kredytu do ostatniej znanej wpłaty, z zastrzeżeniem przedawnienia części roszczeń.
Kurs przyjęty do przeliczeń - wskazanie, czy zastosowano kurs z tabeli banku, kurs średni NBP, czy inny punkt odniesienia.
Źródło danych wejściowych - zaświadczenie bankowe, historia rachunku, dane przekazane przez klienta.
Zastrzeżenie aktualizacji - informacja, że wyliczenie wymaga korekty po każdej kolejnej racie i po uzyskaniu kompletnego zaświadczenia.

Czy kwota roszczenia może się zmieniać?

Tak, kwota roszczenia zmienia się wraz z każdą kolejną spłaconą ratą oraz po uzyskaniu pełniejszych danych od banku. Dalsze płatności realizowane w trakcie trwania sporu zwiększają podstawę rozliczenia, dlatego wyliczenie przygotowane na etapie analizy jest wartością na dany dzień, a nie liczbą stałą do końca postępowania.

"Konsument powinien być właściwie poinformowany o skutkach ekonomicznych wynikających z klauzul umownych, tak by mógł podjąć świadomą decyzję" - parafraza tezy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., sygn. C-260/18.

Jakie koszty postępowania powinny zostać omówione?

Pełny koszt postępowania frankowego obejmuje opłatę sądową od pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika, opłatę skarbową od pełnomocnictwa, ewentualną zaliczkę na biegłego oraz ryzyko zwrotu kosztów procesu drugiej stronie w razie przegranej - nie ogranicza się do jednej kwoty. Kancelaria powinna omówić każdy z tych elementów osobno, zanim klient zdecyduje się na złożenie pozwu.

Zgodnie z art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398 ze zm.), w sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowej, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza określonego progu, opłata stosunkowa pobierana od konsumenta może zostać ograniczona do maksymalnie 1000 zł - pod warunkiem spełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie (źródło: ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 13a). Przy wyższej wartości sporu opłata rośnie zgodnie z ogólnymi zasadami tej ustawy, dlatego kwotę trzeba każdorazowo zweryfikować dla konkretnej sprawy.

"Opłatę od pozwu w sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych pobiera się od konsumenta w wysokości nieprzekraczającej limitu ustawowego, o ile spełnione są przesłanki wskazane w przepisie" - art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398 ze zm.

Czy opłata 1000 zł jest jedynym kosztem sprawy?

Nie - 1000 zł to co najwyżej ustawowy limit opłaty od pozwu w sprawach objętych art. 13a, a nie całkowity koszt prowadzenia sprawy. Osobno występuje wynagrodzenie kancelarii, opłata skarbowa od pełnomocnictwa (jeżeli nie przysługuje zwolnienie), ewentualna zaliczka na biegłego sądowego oraz ryzyko pokrycia kosztów przeciwnika przy niekorzystnym wyniku sprawy.

Pełnomocnik, biegły, apelacja i koszty przeciwnika

Model wynagrodzenia kancelarii powinien być przedstawiony jawnie - kwota stała, ewentualne wynagrodzenie za wynik, podatek VAT i etapy płatności. Ukrywanie warunków wynagrodzenia albo przedstawianie kosztorysu jako gwarantowanego, mimo że zależy on od decyzji sądu, jest praktyką, której rzetelna kancelaria unika.

Wynagrodzenie pełnomocnika - ustalane indywidualnie, może obejmować kwotę stałą za etap postępowania oraz opcjonalne wynagrodzenie za wynik.
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa - standardowa opłata przy ustanowieniu pełnomocnika procesowego, chyba że zachodzi zwolnienie.
Zaliczka na biegłego sądowego - powstaje, gdy sąd dopuści dowód z opinii biegłego, np. do wyliczenia różnicy w spłatach.
Opłata od apelacji - odrębny koszt na wypadek zaskarżenia wyroku przez którąkolwiek ze stron.
Koszty zastępstwa procesowego przeciwnika - ryzyko ich zwrotu bankowi w razie przegranej, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 98 i przepisy o kosztach, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 ze zm.).

Jakie ryzyka procesowe trzeba przedstawić klientowi?

Klient powinien otrzymać jasny opis ryzyk dowodowych, procesowych i rozliczeniowych, zanim zdecyduje się na złożenie pozwu przeciwko bankowi - ocena szans bez wskazania tych ryzyk jest niepełna i myląca. Dotyczy to zarówno kwestii materiału dowodowego, jak i czasu trwania postępowania oraz sposobu rozliczenia stron po ewentualnym wyroku.

Ryzyka dowodowe, procesowe i rozliczeniowe

Braki dokumentacyjne - niepełne zaświadczenie z banku lub brak historii wcześniejszych aneksów utrudnia precyzyjne wyliczenie roszczenia.
Czas trwania postępowania - sprawy frankowe bywają wieloletnie, zwłaszcza gdy sąd dopuszcza dowód z opinii biegłego lub sprawa trafia do apelacji.
Ryzyko rozbieżnej linii orzeczniczej w danym sądzie lub wydziale, co wpływa na przewidywalność rozstrzygnięcia.
Sposób rozliczenia po wyroku - zwrot świadczeń, wykreślenie hipoteki i rozliczenie z bankiem wymagają odrębnych czynności po uprawomocnieniu wyroku.
Kwestia współkredytobiorców - rozwód, zgon jednej ze stron umowy lub brak zgody współkredytobiorcy na udział w procesie mogą komplikować sprawę.

Jak przedstawić niepewność bez zaniżania jakości analizy?

Rzetelna analiza nie unika tematu niepewności - przeciwnie, nazywa ją wprost i wskazuje, które elementy wymagają dalszego dowodu. W mojej praktyce obserwuję, że klienci lepiej podejmują decyzję, gdy widzą pełny obraz ryzyk, niż gdy otrzymują wyłącznie optymistyczną prognozę. Ocena szans procesowych zależy od okoliczności konkretnej sprawy i nie powinna być wyrażana w formie zagwarantowanego wyniku.

Jak powinien wyglądać plan dokumentów i czynności przed pozwem?

Plan działania przed złożeniem pozwu obejmuje uzupełnienie dokumentów, uzyskanie zaświadczenia z banku, ewentualne wezwanie do zapłaty lub reklamację, przygotowanie wyliczeń oraz decyzję o wniosku o zabezpieczenie - każdy z tych kroków ma przypisaną osobę odpowiedzialną i orientacyjny termin. Dobrze przygotowany pozew to w praktyce efekt uporządkowanego planu, a nie jednorazowego pisma.

Uzupełnienie dokumentów - klient dostarcza brakujące aneksy, potwierdzenia wpłat i dokumentację tożsamości współkredytobiorców.
Wystąpienie o zaświadczenie z banku - bank ma obowiązek wydać zaświadczenie o historii spłat i wypłaconych transzach; czas oczekiwania warto zweryfikować indywidualnie z bankiem.
Reklamacja lub wezwanie do zapłaty - w zależności od strategii, może poprzedzać złożenie pozwu.
Aktualizacja wyliczeń na podstawie kompletnych danych z zaświadczenia bankowego.
Przygotowanie i złożenie pozwu, z ewentualnym wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia.
Bieżące raportowanie - ustalenie sposobu komunikacji i dostępu klienta do dokumentów w toku sprawy.

Zaświadczenie banku, reklamacja, pozew i zabezpieczenie

Kolejność tych czynności zależy od strategii przyjętej w konkretnej sprawie - w części przypadków kancelaria najpierw kompletuje pełne dokumenty do pozwu przeciwko bankowi, w innych równolegle przygotowuje projekt pozwu, czekając jedynie na ostatni brakujący dokument. Więcej o tym, co dokładnie sprawdza kancelaria na etapie wstępnym, opisuje materiał o analizie umowy frankowej.

Kto za co odpowiada i jakie terminy kontrolować?

Plan powinien jasno wskazywać, czy dany krok leży po stronie klienta, kancelarii czy banku, oraz które terminy wymagają indywidualnej kontroli - np. termin odpowiedzi banku na reklamację czy termin na uzupełnienie braków formalnych pozwu wyznaczony przez sąd. Ogólne terminy ustawowe nie zastępują weryfikacji konkretnej sprawy.

Czy analiza powinna obejmować wniosek o zabezpieczenie?

Tak, analiza powinna wskazywać, czy w danej sprawie zasadne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczenia poprzez wstrzymanie obowiązku spłaty rat na czas trwania procesu - decyzję o jego uwzględnieniu podejmuje jednak wyłącznie sąd, na podstawie przesłanek i okoliczności konkretnej sprawy. Kancelaria nie powinna przedstawiać takiego wniosku jako środka automatycznie skutecznego.

Kiedy warto rozważyć wniosek o zabezpieczenie?

Wniosek rozważa się zwykle wtedy, gdy suma dotychczasowych spłat przewyższa kwotę wypłaconego kapitału, a dalsze płacenie rat pogłębiałoby stan nadpłaty. Sąd ocenia przy tym uprawdopodobnienie roszczenia oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi zabezpieczenia roszczeń.

Jakie są ryzyka wniosku o zabezpieczenie?

Ryzyko dotyczy przede wszystkim odmowy zabezpieczenia przez sąd oraz konsekwencji zaprzestania spłaty rat w przypadku, gdyby postępowanie zakończyło się dla kredytobiorcy niekorzystnie - zaległe raty mogłyby wówczas podlegać dochodzeniu przez bank wraz z odsetkami. To jeden z elementów, które analiza musi przedstawić bez pomijania niekorzystnego scenariusza.

Jak klient może porównać ofertę kancelarii z zakresem analizy?

Klient porównuje oferty kancelarii, zestawiając zakres obsługi, etapy wynagrodzenia, sposób rozliczenia VAT, koszty ewentualnej apelacji oraz zasady komunikacji - sama najniższa kwota początkowa nie pokazuje pełnego kosztu prowadzenia sprawy do końca. Warto zestawić oferty w formie prostej listy pytań przed podpisaniem umowy.

Lista pytań do kancelarii przed podpisaniem umowy

Czy wynagrodzenie obejmuje wszystkie instancje, czy tylko postępowanie przed sądem pierwszej instancji?
Czy podana kwota zawiera podatek VAT, czy jest do niej doliczany osobno?
Kto pokrywa zaliczkę na biegłego sądowego - klient z góry, czy jest ona rozliczana na późniejszym etapie?
Jak wygląda rozliczenie wynagrodzenia za wynik i od jakiej kwoty jest liczone?
Jak często i w jakiej formie kancelaria raportuje postęp sprawy?
Kto odpowiada za kontakt z bankiem po uprawomocnieniu wyroku, w tym za wykreślenie hipoteki?

Na co zwrócić uwagę w modelu wynagrodzenia?

Model wynagrodzenia warto oceniać łącznie z zakresem odpowiedzialności kancelarii za poszczególne etapy - od złożenia pozwu, przez postępowanie dowodowe, aż po rozliczenie z bankiem i wykreślenie hipoteki po prawomocnym wyroku. Oferta obejmująca węższy zakres bywa tańsza na starcie, ale generuje dodatkowe koszty na późniejszym etapie sprawy.

Treść tego artykułu ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy frankowej - w tym wybór wariantu roszczenia, wysokość kosztów i zasadność wniosku o zabezpieczenie - zależy od okoliczności danej umowy i wymaga konsultacji z kancelarią prowadzącą sprawy przeciwko bankom.

Najczęściej zadawane pytania

Czy analiza powinna zawierać procentową ocenę szans na wygraną?

Nie zaleca się posługiwania procentową gwarancją wygranej, ponieważ tworzy pozór pewności, której nie da się rzetelnie zapewnić. Bardziej użyteczne jest wskazanie mocnych i słabych elementów sprawy, braków dowodowych oraz możliwych scenariuszy procesowych wraz z ich konsekwencjami.

Czy klient powinien otrzymać wyliczenie roszczeń?

Tak, jeśli dostępne dane na to pozwalają, wraz z opisem założeń, okresu i źródła danych wykorzystanych do obliczeń. Wyliczenie może wymagać aktualizacji po uzyskaniu pełnego zaświadczenia z banku lub po kolejnych spłatach rat w trakcie trwania sprawy.

Czy 1000 zł to cały koszt pozwu frankowego?

Nie. To może być maksymalna opłata od pozwu w zakresie art. 13a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ale osobno mogą wystąpić wynagrodzenie pełnomocnika, wydatki na biegłego, opłaty za środki zaskarżenia i ryzyko kosztów strony przeciwnej w razie przegranej.

Czy kancelaria powinna obiecać wstrzymanie rat?

Nie. Kancelaria może ocenić zasadność złożenia wniosku o zabezpieczenie roszczenia, jednak ostateczną decyzję podejmuje sąd na podstawie przesłanek i okoliczności konkretnej sprawy. Obietnica wstrzymania rat przed rozpoznaniem wniosku byłaby nierzetelna.

Czy po analizie trzeba od razu składać pozew?

Nie zawsze. Czasem najpierw trzeba pozyskać brakujące dokumenty, skorygować wstępne wyliczenia, uporządkować sytuację współkredytobiorców lub dokładniej omówić ryzyka i koszty postępowania, zanim pozew zostanie sformułowany i złożony do sądu.

Jak porównać oferty dwóch kancelarii?

Warto porównać zakres obsługi na poszczególnych etapach, sposób naliczania wynagrodzenia i VAT, koszty ewentualnej apelacji oraz zasady rozliczenia po wyroku, w tym wykreślenia hipoteki. Sama najniższa kwota początkowa nie pokazuje pełnego kosztu prowadzenia sprawy do końca.

Ile trwa uzyskanie zaświadczenia z banku o historii spłat?

Czas oczekiwania zależy od konkretnego banku i bywa różny w poszczególnych sprawach, dlatego warto zweryfikować go bezpośrednio przy składaniu wniosku. Zaświadczenie to jeden z dokumentów, bez których trudno przygotować precyzyjne wyliczenie roszczenia przed złożeniem pozwu.

Źródła i literatura

r. pr. Magdalena Krol

Radca prawny z praktyka w postepowaniach cywilnych i sporach konsumentow z bankami. Opisuje procedure pozwu frankowego krok po kroku - koszty, dokumenty, terminy i przebieg sprawy - bez obiecywania wyniku.