Czy w zażaleniu można przedstawić nowe fakty i dowody dotyczące spłaty kredytu CHF?

Krótka odpowiedź: nowe dowody są możliwe, lecz nie automatycznie uwzględniane

Tak, do zażalenia w sprawie kredytu CHF można dołączyć nowe fakty i dowody dotyczące spłaty kredytu, ale sąd nie ma obowiązku ich uwzględnić automatycznie. Decyduje charakter zaskarżonego postanowienia, znaczenie dowodu dla rozstrzygnięcia oraz przyczyna, dla której nie został powołany wcześniej - zgodnie z art. 381 w związku z art. 397 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (źródło: ISAP, ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego).

W praktyce oznacza to, że samo dołączenie kolejnego zaświadczenia bankowego czy potwierdzenia przelewu do pisma procesowego nie przesądza jeszcze niczego. Sąd drugiej instancji ocenia, czy dokument w ogóle powinien zostać dopuszczony, a dopiero potem - czy ma znaczenie dla sprawy. Z mojej praktyki wynika, że kredytobiorcy często mylą te dwa etapy: skupiają się na zebraniu jak największej liczby wyciągów, a pomijają uzasadnienie, dlaczego akurat teraz i dlaczego wcześniej nie było to możliwe.

Warto od razu rozróżnić dwie sytuacje, które w zażaleniach dotyczących kredytów frankowych mieszają się najczęściej:

• Fakt powstały po wydaniu postanowienia - na przykład kolejna rata zapłacona już po dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu.
• Dokument istniejący wcześniej, lecz uzyskany później - na przykład zaświadczenie banku, o które kredytobiorca wystąpił z opóźnieniem albo które bank wydał po długim czasie oczekiwania.
• Argument prawny lub reinterpretacja - to nie jest nowy fakt ani nowy dowód w rozumieniu art. 381 KPC, tylko inna ocena już zgromadzonego materiału.
• Powtórzenie dokumentu z akt - dołączenie po raz drugi tego, co sąd już ma, nie stanowi nowego dowodu i zwykle nie wnosi nic do sprawy.

Każdy z tych przypadków sąd ocenia inaczej, dlatego zanim przygotuje się załączniki do zażalenia, trzeba ustalić, do której kategorii należy konkretny dokument.

Kiedy przedstawienie nowych faktów i dowodów w zażaleniu jest dopuszczalne?

Przedstawienie nowych faktów i dowodów w zażaleniu jest dopuszczalne wtedy, gdy strona nie mogła ich powołać wcześniej albo gdy potrzeba ich powołania wynikła dopiero później - tak stanowi art. 381 KPC, stosowany odpowiednio do postępowania zażaleniowego na mocy art. 397 § 3 KPC (źródło: Kodeks postępowania cywilnego). Ocena należy każdorazowo do sądu rozpoznającego środek zaskarżenia.

Jak art. 381 w związku z art. 397 § 3 KPC wpływa na ocenę nowych dowodów?

Artykuł 397 § 3 KPC nakazuje odpowiednie stosowanie do postępowania zażaleniowego przepisów o postępowaniu apelacyjnym, jeżeli przepisy dotyczące zażalenia nie stanowią inaczej. To „odpowiednie stosowanie” oznacza, że sąd rozpoznający zażalenie sięga po ten sam mechanizm oceny nowości dowodu, który obowiązuje w apelacji, ale z uwzględnieniem specyfiki postępowania zażaleniowego - zwykle krótszego, prowadzonego bez rozprawy i skoncentrowanego na węższym zakresie zaskarżenia.

„Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.” - art. 381 Kodeksu postępowania cywilnego, ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. (ISAP, tekst jednolity)

Kluczowe jest słowo „może” - przepis nie nakazuje sądowi pomijania nowości, tylko daje mu taką kompetencję. W konkretnej sprawie sąd waży okoliczności: czy dowód mógł zostać przedstawiony na wcześniejszym etapie, czy jego dopuszczenie nie wydłuży nadmiernie postępowania i czy w ogóle dotyczy okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia zażalenia.

Co oznacza, że potrzeba powołania dowodu wynikła później?

Potrzeba powołania dowodu wynikła później oznacza, że dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia pojawiła się okoliczność uzasadniająca sięgnięcie po dany dokument - np. bank zmienił sposób rozliczania rat, doszło do kolejnej wpłaty albo pojawił się argument banku, na który trzeba odpowiedzieć nowym materiałem. To odróżnia sytuację usprawiedliwioną od zwykłego zaniedbania strony.

W sprawach frankowych typowym przykładem jest sytuacja, w której bank w odpowiedzi na wniosek o zabezpieczenie przedstawia własne wyliczenie sumy spłat, a kredytobiorca odpowiada na to zaktualizowanym zaświadczeniem. Inny przykład to zmiana harmonogramu w wyniku aneksu, o którym strona dowiedziała się dopiero po wydaniu postanowienia. Trzeba jednak pamiętać, że sam upływ czasu między złożeniem wniosku a wydaniem postanowienia nie tworzy automatycznie „nowej potrzeby” - liczy się związek przyczynowy między zdarzeniem a koniecznością powołania dowodu.

Czym różni się zażalenie od apelacji przy ocenie nowych dowodów?

Zażalenie dotyczy określonego postanowienia (np. w przedmiocie zabezpieczenia), podczas gdy apelacja obejmuje całe rozstrzygnięcie sprawy co do meritum, dlatego zakres badania nowości dowodu bywa węższy. Sąd rozpoznający zażalenie ocenia dowód wyłącznie w kontekście zarzutów podniesionych wobec konkretnego postanowienia, a nie całej sprawy frankowej.

• Zażalenie - środek zaskarżenia dotyczący postanowienia, rozpoznawany zwykle szybciej i w węższym zakresie.
• Apelacja - środek zaskarżenia wyroku, obejmujący całość rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
• Sprzeciw od wyroku zaocznego - odrębny środek, niedotyczący oceny nowości dowodów w rozumieniu art. 381 KPC.
• Skarga kasacyjna - nadzwyczajny środek zaskarżenia do Sądu Najwyższego, rządzący się innymi regułami postępowania dowodowego.

Jakie dowody spłaty kredytu CHF można dołączyć do zażalenia?

Do zażalenia dotyczącego spłaty kredytu CHF najczęściej dołącza się zaświadczenie banku o historii uruchomienia i spłaty kredytu, wyciągi z rachunku, potwierdzenia przelewów oraz harmonogramy rat. Każdy z tych dokumentów ma inną wartość dowodową i powinien zostać przypisany do konkretnej tezy dowodowej, a nie dołączony bez komentarza.

Czy zaświadczenie banku o spłatach może być nowym dowodem?

Tak, zaświadczenie banku otrzymane po wydaniu zaskarżonego postanowienia może zostać dołączone jako nowy dowód, pod warunkiem wyjaśnienia daty wystąpienia o dokument i daty jego otrzymania. To dokument źródłowy pochodzący bezpośrednio od banku, dlatego ma zwykle wyższą wartość dowodową niż zestawienia sporządzone samodzielnie przez kredytobiorcę.

W sprawach, które prowadzę, zaświadczenie banku zwykle obejmuje: datę i kwotę uruchomienia kredytu, walutę poszczególnych transz, daty i wysokość wpłat rat oraz sposób ich zaliczenia na kapitał i odsetki. Dokument ten dobrze koresponduje z tezą dowodową dotyczącą łącznej sumy świadczeń spełnionych na rzecz banku - o czym pisaliśmy szerzej przy okazji tematu zaświadczenie banku do pozwu frankowego.

Jak wykorzystać historię rachunku, potwierdzenia przelewów i harmonogram spłat?

Historię rachunku, potwierdzenia przelewów i harmonogram spłat wykorzystuje się jako materiał uzupełniający zaświadczenie banku - pozwalają one wykazać konkretne daty i kwoty operacji, których zaświadczenie nie zawsze opisuje ze szczegółowością wystarczającą dla sądu. Warto ułożyć je chronologicznie i powiązać z numerami załączników w piśmie.

1. Zebrać potwierdzenia przelewów za okres, którego dotyczy teza dowodowa, i ułożyć je chronologicznie.
2. Zestawić je z harmonogramem spłat wynikającym z umowy oraz ewentualnych aneksów.
3. Sprawdzić zgodność kwot i dat z wyciągiem z rachunku bankowego, z którego dokonywano płatności.
4. Opisać w piśmie, którego okresu i której okoliczności dotyczy każdy załącznik.
5. Ponumerować dokumenty i odnieść się do numeracji w treści uzasadnienia zażalenia.

Czy własne zestawienie rat zastąpi dokumenty źródłowe?

Nie, własne zestawienie kredytobiorcy nie zastąpi dokumentów źródłowych, choć może porządkować materiał dowodowy i ułatwić sądowi lekturę załączników. Wartość dowodowa prywatnej tabeli jest inna niż zaświadczenia wystawionego przez bank, dlatego dane w niej zawarte powinny być zweryfikowane z wyciągami i potwierdzeniami przelewów.

Rodzaj dokumentu	Co potwierdza	Skąd pochodzi
Zaświadczenie banku	Historię uruchomienia i spłaty kredytu, sposób zaliczenia wpłat	Bank kredytujący, na wniosek klienta
Wyciąg z rachunku	Konkretne operacje bankowe w danym okresie	Bank prowadzący rachunek
Potwierdzenie przelewu	Datę i kwotę pojedynczej wpłaty raty	System bankowości elektronicznej
Harmonogram spłat	Umowną wysokość i terminy rat	Załącznik do umowy kredytu lub aneksu
Prywatne zestawienie kredytobiorcy	Uporządkowanie danych z dokumentów źródłowych	Sporządzone samodzielnie przez stronę

Jak uzasadnić, dlaczego dowodu nie przedstawiono wcześniej?

Dowodu nie przedstawiono wcześniej uzasadnia się poprzez wskazanie konkretnej daty zdarzenia - złożenia wniosku do banku, otrzymania dokumentu albo zmiany stanu rozliczeń - i wyjaśnienie związku między tą datą a niemożnością wcześniejszego powołania dowodu. Ogólne stwierdzenie „dowód jest nowy” nie wystarcza i w praktyce bywa oceniane jako niewystarczające uzasadnienie.

Jak sformułować tezę dowodową?

Tezę dowodową formułuje się poprzez precyzyjne wskazanie okoliczności, którą dany dokument ma wykazać - na przykład wysokość i daty świadczeń spełnionych na rzecz banku w okresie od dnia wydania postanowienia do dnia złożenia zażalenia. Im węższa i bardziej konkretna teza, tym łatwiej sądowi ocenić przydatność dowodu.

• Teza precyzyjna - „na okoliczność wysokości rat zapłaconych przez wnioskodawcę w okresie X-Y” - jasno wskazuje, co dowód ma potwierdzić.
• Teza zbyt ogólna - „na okoliczność spłaty kredytu” - nie pozwala sądowi ocenić, czy dowód dotyczy istotnej kwestii.
• Powiązanie z zarzutem - teza powinna nawiązywać do konkretnego zarzutu podniesionego w zażaleniu, a nie stanowić osobny wątek.
• Spójność z aktami - dane z dowodu powinny być zgodne z dokumentacją już znajdującą się w aktach sprawy.

Jak wyjaśnić termin uzyskania dokumentu?

Termin uzyskania dokumentu wyjaśnia się, podając datę złożenia wniosku do banku, ewentualne przyczyny opóźnienia po stronie banku oraz datę faktycznego otrzymania dokumentu przez kredytobiorcę lub pełnomocnika. Obserwuję, że brak takiej chronologii w piśmie to jeden z najczęstszych powodów, dla których sąd ma trudność z oceną, czy strona rzeczywiście nie mogła przedstawić dowodu wcześniej.

W praktyce dobrze sprawdza się krótkie zdanie wprowadzające przy każdym załączniku, np. „wniosek o wydanie zaświadczenia złożono w dniu…, dokument doręczono w dniu…, w związku z czym nie było możliwe jego przedstawienie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia”. Taka konstrukcja porządkuje argumentację i ułatwia sądowi weryfikację chronologii.

Kiedy sąd może pominąć nowy dowód dołączony do zażalenia?

Sąd może pominąć nowy dowód dołączony do zażalenia, gdy strona mogła powołać go wcześniej, gdy dotyczy faktu nieistotnego dla rozstrzygnięcia albo gdy jest nieprzydatny do wykazania wskazanej okoliczności - podstawą są odpowiednio art. 381 oraz art. 235² KPC (źródło: Kodeks postępowania cywilnego).

Czym jest dowód spóźniony w rozumieniu art. 381 KPC?

Dowód spóźniony to dowód, który strona mogła i powinna była przedstawić na wcześniejszym etapie postępowania, a nie zrobiła tego bez uzasadnionej przyczyny. W sprawach o zabezpieczenie roszczeń z kredytów CHF sądy zwracają uwagę, czy kredytobiorca dysponował dokumentem już wcześniej i po prostu go nie złożył, czy rzeczywiście nie miał do niego dostępu.

Kiedy dowód jest nieistotny lub nieprzydatny na podstawie art. 235² KPC?

Dowód jest nieistotny lub nieprzydatny wtedy, gdy nie dotyczy okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy albo gdy fakt, na który został powołany, jest już wystarczająco wykazany innymi dowodami znajdującymi się w aktach. Artykuł 235² KPC wymienia również sytuacje, w których dowód zmierza jedynie do przedłużenia postępowania.

• Fakt bezsporny - sąd może pominąć dowód dotyczący okoliczności, której strona przeciwna i tak nie kwestionuje.
• Fakt nieistotny dla rozstrzygnięcia - dowód niezwiązany z przedmiotem zaskarżonego postanowienia.
• Dowód nieprzydatny do wykazania danego faktu - dokument, który formalnie nie potwierdza wskazanej okoliczności.
• Dowód niemożliwy do przeprowadzenia - np. z przyczyn faktycznych po stronie źródła dowodu.
• Dowód zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania - powoływany bez realnego związku z przedmiotem sprawy.

Czy dalsze raty zapłacone po wydaniu postanowienia są nowym faktem?

Co do zasady tak - raty zapłacone po wydaniu zaskarżonego postanowienia są zdarzeniami późniejszymi, ponieważ obiektywnie nie mogły zostać uwzględnione przez sąd pierwszej instancji w chwili orzekania. Trzeba jednak wykazać, dlaczego zmiana sumy spłat ma znaczenie dla rozpoznania konkretnego zażalenia, a nie tylko poinformować sąd o samym fakcie wpłaty.

Jak odróżnić fakt późniejszy od dokumentu uzyskanego później?

Fakt późniejszy to zdarzenie, które nastąpiło już po wydaniu postanowienia - np. kolejna rata. Dokument uzyskany później to zwykle potwierdzenie okoliczności, która istniała wcześniej, ale strona zdobyła go z opóźnieniem - np. zaświadczenie o wpłatach sprzed kilku miesięcy. Rozróżnienie to ma znaczenie dla sposobu uzasadnienia wniosku dowodowego, ponieważ w pierwszym przypadku wystarczy wskazać datę zdarzenia, a w drugim trzeba dodatkowo wyjaśnić przyczynę opóźnienia w uzyskaniu dokumentu.

Jakie znaczenie ma wzrost sumy spłat dla zażalenia?

Wzrost sumy spłat może mieć znaczenie dla argumentacji zażalenia, zwłaszcza gdy dotyczy ono odmowy zabezpieczenia, ale sam w sobie nie tworzy automatycznej reguły nakazującej sądowi zmianę postanowienia. Uchwały Sądu Najwyższego dotyczące rozliczeń z umów kredytów CHF - III CZP 6/21 z 7 maja 2021 r. oraz III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r. - dostarczają kontekstu materialnoprawnego co do sposobu rozliczania świadczeń stron, nie stanowią jednak bezpośredniej podstawy dopuszczalności nowego dowodu w postępowaniu zażaleniowym (źródło: Sąd Najwyższy, SAOS).

Jak sformułować wnioski dowodowe w zażaleniu dotyczącym zabezpieczenia?

Wniosek dowodowy w zażaleniu na odmowę zabezpieczenia formułuje się poprzez wskazanie konkretnego dokumentu, okoliczności, którą ma wykazać, oraz związku tej okoliczności z przesłankami zabezpieczenia - uprawdopodobnieniem roszczenia i interesu prawnego. To odrębna ocena od kwestii samej dopuszczalności nowego dowodu.

Jak suma spłat wpływa na uprawdopodobnienie interesu prawnego?

Suma dotychczasowych spłat bywa jedną z okoliczności branych pod uwagę przy ocenie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, obok treści umowy, kwoty wypłaconego kapitału, walut świadczeń i dotychczasowego przebiegu sprawy. Nie tworzy jednak automatycznej reguły - o tym, czy zabezpieczenie zostanie udzielone, decyduje całościowa ocena okoliczności konkretnej sprawy, a nie pojedynczy wskaźnik finansowy.

„Analiza sytuacji kredytobiorcy powinna być prowadzona na podstawie konkretnej umowy i dokumentacji rozliczeń, a nie ogólnych założeń dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą.” - Rzecznik Finansowy, materiały dotyczące kredytów walutowych, rf.gov.pl

W praktyce dobrze przygotowany wniosek łączy więc argument finansowy (relacja sumy spłat do wypłaconego kapitału) z argumentem prawnym opisanym we wniosku o zabezpieczenie i wstrzymanie spłaty rat oraz w piśmie zawierającym zażalenie na odmowę zabezpieczenia w sprawie frankowej.

Czy można przestać płacić raty po wniesieniu zażalenia?

Nie, samo wniesienie zażalenia nie jest równoznaczne z udzieleniem zabezpieczenia ani nie uprawnia do samodzielnego zaprzestania spłaty rat. Dopóki sąd nie wyda postanowienia o zabezpieczeniu, obowiązek spłaty wynikający z umowy formalnie trwa, dlatego decyzję o dalszym postępowaniu warto poprzedzić rozmową z pełnomocnikiem prowadzącym sprawę.

Jakich błędów unikać przy przedstawianiu nowych dowodów?

Najczęstsze błędy przy przedstawianiu nowych dowodów w zażaleniu dotyczą braku uzasadnienia spóźnienia, dołączania dokumentów bez wskazania tezy dowodowej oraz mylenia argumentu prawnego z nowym faktem. Każdy z tych błędów osłabia siłę pisma niezależnie od tego, jak dobrze udokumentowana jest sama spłata kredytu.

Jakie błędy formalne osłabiają wniosek dowodowy?

• Brak daty uzyskania dokumentu - bez niej sąd nie może ocenić, czy dowód rzeczywiście jest spóźniony, czy usprawiedliwiony.
• Nieponumerowane załączniki - utrudniają odniesienie się do konkretnego dokumentu w treści uzasadnienia.
• Nieczytelne kopie - skany złej jakości bywają odrzucane lub kwestionowane co do treści.
• Powielanie dokumentów z akt - dołączanie po raz kolejny tego, co sąd już posiada, bez wyjaśnienia, co się zmieniło.

Jakie błędy merytoryczne najczęściej się zdarzają?

1. Sprawdzić termin, właściwość sądu i dopuszczalność zażalenia dla konkretnego rodzaju postanowienia.
2. Porównać każdy nowy dokument z materiałem już znajdującym się w aktach, żeby uniknąć powielania dowodów.
3. Zweryfikować, czy argumentacja odpowiada przyczynom wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
4. Sformułować tezę dowodową dla każdego załącznika osobno, zamiast zbiorczego odesłania do „załączonych dokumentów”.
5. Unikać obietnicy, że przedstawienie kolejnych potwierdzeń spłat automatycznie doprowadzi do zmiany postanowienia.

Kompletny zestaw dokumentów i formalne wymogi pisma warto zweryfikować jeszcze przed jego złożeniem - pomocny może być ogólny przegląd tematu dokumenty potrzebne do pozwu przeciwko bankowi oraz opis przebiegu postępowania sądowego przeciwko bankowi, w którym zażalenia na postanowienia o zabezpieczeniu są tylko jednym z etapów.

Zastrzeżenie prawne i konsultacja z kancelarią

Wynik rozpoznania zażalenia zależy od okoliczności konkretnej sprawy - treści umowy kredytu, przebiegu dotychczasowego postępowania, uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz sposobu, w jaki nowe dowody zostaną powiązane z zarzutami. Żaden materiał informacyjny nie zastąpi analizy akt konkretnej sprawy.

Treść tego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Przed wniesieniem zażalenia i skompletowaniem dowodów dotyczących spłaty kredytu CHF warto skonsultować akta, terminy i dokumenty z profesjonalnym pełnomocnikiem - w naszej kancelarii pod nadzorem r.pr. Magdaleny Król taką analizę prowadzimy indywidualnie dla każdej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy do zażalenia można dołączyć zaświadczenie banku otrzymane po wydaniu postanowienia?

Tak, dokument można dołączyć, ale należy wyjaśnić datę jego uzyskania, przyczyny wcześniejszego nieprzedstawienia oraz okoliczność, którą ma wykazać. To, czy sąd uwzględni dowód, zależy od jego znaczenia i okoliczności konkretnej sprawy.

Czy sąd musi uwzględnić każdy nowy dowód przedstawiony w zażaleniu?

Nie. Sąd może pominąć dowód, który mógł zostać powołany wcześniej, jest nieistotny dla rozstrzygnięcia albo nieprzydatny do wykazania wskazanej okoliczności. Ocena następuje na tle zarzutów zażalenia i akt sprawy.

Czy raty zapłacone po wydaniu postanowienia są nowym faktem?

Co do zasady są to zdarzenia późniejsze, ponieważ nastąpiły już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Trzeba jednak wykazać, dlaczego zmiana sumy spłat ma znaczenie dla rozpoznania konkretnego zażalenia.

Jak opisać potwierdzenia przelewów dołączone do zażalenia?

Należy podać daty, kwoty i waluty płatności oraz wskazać, jaką okoliczność dokumenty mają potwierdzić. Warto również przygotować czytelne zestawienie odsyłające do numerów poszczególnych załączników.

Czy własne zestawienie spłat wystarczy zamiast zaświadczenia banku?

Własna tabela może pomóc uporządkować materiał, ale jej wartość dowodowa jest inna niż dokumentów źródłowych. Dane powinny zostać zweryfikowane z wyciągami, potwierdzeniami przelewów lub dokumentacją wydaną przez bank.

Czy przekroczenie przez sumę rat kwoty wypłaconego kapitału gwarantuje zabezpieczenie?

Nie. Relacja między sumą spłat a wypłaconym kapitałem może być istotnym elementem argumentacji, lecz nie gwarantuje uwzględnienia wniosku. Sąd ocenia wszystkie przesłanki zabezpieczenia oraz okoliczności konkretnej umowy i postępowania.

Czy po wniesieniu zażalenia można samodzielnie przestać spłacać raty?

Samo wniesienie zażalenia co do zasady nie jest równoznaczne z udzieleniem zabezpieczenia ani zgodą na zaprzestanie płatności. Takie działanie należy poprzedzić analizą treści postanowienia i indywidualną konsultacją z radcą prawnym lub adwokatem.

Źródła i literatura

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (ISAP) - art. 381, art. 397 § 3, art. 235².
2. Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 - baza orzeczeń SAOS.
3. Sąd Najwyższy, uchwała z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 - baza orzeczeń SAOS.
4. Rzecznik Finansowy - materiały dotyczące kredytów powiązanych z walutą obcą.
5. Serwis Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - aktualne teksty ustaw.