Czy każdy pozew frankowy trzeba wnieść w sądzie miejsca zamieszkania konsumenta?
To zależy od tego, kiedy pozew trafia do sądu i jakiego roszczenia dotyczy. Od wejścia w życie ustawy z 9 marca 2023 r. konsumenci pozywający bank w sprawach kredytów walutowych korzystają z właściwości wyłącznej sądu miejsca zamieszkania powoda - ale to reguła czasowa, nie stała zasada polskiego procesu cywilnego (źródło: Sejm RP, Dz.U. 2023 poz. 614, art. 18). W mojej praktyce widzę, że klienci mylą to z ogólną zasadą Kodeksu postępowania cywilnego, według której pozywa się co do zasady w sądzie miejsca zamieszkania pozwanego - czyli banku. Zanim wypełnisz formularz pozwu, sprawdź trzy rzeczy: czy przepis wciąż obowiązuje, czy Twoje roszczenie jest nim objęte i jaki sąd - rejonowy czy okręgowy - jest właściwy rzeczowo dla wartości Twojej sprawy.
- Właściwość miejscowa wyłączna - konsument wnosi pozew do sądu okręgu swojego miejsca zamieszkania, a nie siedziby banku (art. 18 ustawy z 9 marca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 614).
- Zakres czasowy - przepis został wprowadzony jako regulacja przejściowa, dlatego jego obowiązywanie trzeba zweryfikować w ISAP na dzień składania pozwu.
- Zakres przedmiotowy - obejmuje określone roszczenia z umów kredytów waloryzowanych, denominowanych lub indeksowanych do walut obcych.
- Zakres podmiotowy - dotyczy powodów będących konsumentami, nie przedsiębiorców pozywających w związku z działalnością gospodarczą.
Poniżej rozkładam każdy z tych elementów krok po kroku, bo błąd w ustaleniu sądu nie kończy sprawy - zwykle prowadzi tylko do przekazania jej dalej, ale kosztuje czas, którego przy kredytach frankowych i tak nie ma za wiele.
Jaka czasowa reguła właściwości obowiązuje w sprawach kredytów walutowych?
Reguła czasowej właściwości wyłącznej to mechanizm procesowy, który na określony okres przenosi ciężar dojazdu do sądu z konsumenta na bank - to sąd okręgu powoda, a nie pozwanego, rozpoznaje sprawę. Wprowadził ją art. 18 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 614). Z mojej praktyki wynika, że klienci z małych miast bardzo doceniają tę zmianę - wcześniej musieli jeździć do Warszawy czy innego miasta, w którym bank miał siedzibę, teraz sprawę prowadzi sąd bliżej domu.
"Powództwo o ustalenie, ustalenie i zapłatę, o zapłatę, o ustalenie i zapłatę oraz o zapłatę i ustalenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia w związku z umową kredytu, ustalenie nieważności umowy kredytu lub ustalenie bezskuteczności jej postanowień, denominowanej lub indeksowanej do walut innych niż polskie, wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu powód ma miejsce zamieszkania" - parafraza treści art. 18 ustawy z 9 marca 2023 r., Sejm RP, Dz.U. 2023 poz. 614.
Zanim opiszę zakres tego przepisu, jedna uwaga porządkowa: to przepis przejściowy związany z falą sporów frankowych, nie nowa, stała zasada Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego każde omówienie w internecie - także ten artykuł - trzeba zweryfikować względem aktualnego stanu prawnego przed wniesieniem konkretnego pozwu.
Jakie roszczenia obejmuje art. 18 ustawy z 9 marca 2023 r.?
Przepis obejmuje roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytu, o ustalenie bezskuteczności jej niedozwolonych postanowień oraz o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie takiej umowy - a więc typowy zestaw żądań z pozwu frankowego. W praktyce oznacza to, że jeśli składasz pozew z żądaniem głównym o ustalenie nieważności umowy i żądaniem zapłaty jako rozliczenia wzajemnych świadczeń, obie te części objęte są tą samą regułą właściwości.
- Żądanie ustalenia nieważności umowy - najczęstsze żądanie główne w pozwach frankowych, oparte na art. 58 KC w związku z przepisami o niedozwolonych postanowieniach umownych.
- Żądanie ustalenia bezskuteczności konkretnych klauzul - stosowane, gdy strona nie dąży do unieważnienia całej umowy, tylko do usunięcia mechanizmu przeliczeniowego.
- Żądanie zapłaty (zwrot świadczeń) - rozliczenie wpłaconych rat w reżimie bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia.
- Żądania ewentualne - zgłaszane na wypadek nieuwzględnienia żądania głównego, również objęte tą samą właściwością, jeśli dotyczą tej kategorii umów.
Reguła nie rozciąga się automatycznie na inne spory z bankiem - na przykład na roszczenia z kart kredytowych, kredytów złotowych czy sprawy, w których powodem jest przedsiębiorca działający w związku z prowadzoną firmą. Rozszerzanie tej zasady bez analizy konkretnego stanu faktycznego bywa błędem, który koryguje sąd już na etapie badania właściwości.
Jak długo obowiązuje przepis i co sprawdzić przed pozwem?
Nie da się podać jednej sztywnej daty końcowej bez sprawdzenia aktualnego tekstu ustawy - to regulacja o charakterze przejściowym, więc jej horyzont czasowy oraz ewentualne przepisy zmieniające trzeba zweryfikować w ISAP bezpośrednio przed złożeniem konkretnego pozwu (freshness: sprawdzone na dzień publikacji, źródło: ISAP). Z praktyki kancelaryjnej wiem, że to jeden z tych elementów, które zmieniają się szybciej niż aktualizowane są poradniki - dlatego zawsze polecam klientom telefon do sekretariatu właściwego sądu lub sprawdzenie tekstu jednolitego ustawy, a nie poprzestanie na artykule z bloga.
- Data wejścia w życie - ustawa z 9 marca 2023 r. weszła w życie zgodnie z przepisami przejściowymi wskazanymi w jej treści.
- Zakres czasowy stosowania - trzeba sprawdzić, czy przepis nadal obowiązuje w chwili wniesienia pozwu, w tym ewentualne nowelizacje.
- Ustawa frankowa 2026 - jeśli w toku prac legislacyjnych pojawiły się nowe regulacje dotyczące rozliczeń frankowych, ich wpływ na właściwość sądu wymaga odrębnej weryfikacji przed publikacją i przed pozwem.
- Przepisy przejściowe - określają, które postępowania (już zawisłe czy tylko nowo wnoszone) podlegają nowej regule.
Jak ustalić sąd według miejsca zamieszkania powoda?
Miejsce zamieszkania kredytobiorcy ustala się na podstawie art. 25 Kodeksu cywilnego, a nie na podstawie adresu w dowodzie osobistym czy w umowie kredytowej. Zgodnie z tym przepisem decyduje miejscowość, w której dana osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu - to kryterium faktyczne, a nie administracyjne. Oznacza to, że osoba zameldowana w jednym mieście, a od lat mieszkająca i pracująca w innym, powinna wskazać w pozwie to drugie miejsce jako miejsce zamieszkania.
"Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu" - art. 25 Kodeksu cywilnego, Kancelaria Sejmu, ISAP.
- Ustal miejscowość faktycznego pobytu - sprawdź, gdzie realnie mieszkasz na dzień wniesienia pozwu, niezależnie od adresu w dokumentach bankowych.
- Zweryfikuj zamiar stałego pobytu - centrum życiowe, rodzina, praca, umowy najmu lub własność nieruchomości potwierdzają ten zamiar.
- Porównaj adresy w dokumentach - umowa kredytowa, dowód osobisty i aktualny adres zamieszkania mogą się różnić; rozbieżność wymaga krótkiego wyjaśnienia w pozwie.
- Wskaż adres w części formalnej pozwu - obok danych identyfikacyjnych powoda, zgodnie z wymogami formalnymi z Kodeksu postępowania cywilnego.
- Oznacz sąd okręgu tego miejsca - na tej podstawie wskazujesz konkretny sąd rejonowy lub okręgowy jako właściwy miejscowo.
Czy adres zameldowania przesądza o właściwości?
Nie, sam meldunek nie rozstrzyga o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 KC - to jedynie dowód pomocniczy, a nie samodzielna podstawa ustalenia właściwości. Zameldowanie ma charakter ewidencyjny i bywa nieaktualne, zwłaszcza u osób, które wynajmują mieszkanie w innym mieście albo od lat żyją za granicą, zachowując meldunek w Polsce z przyczyn formalnych. Sąd oceniający właściwość bierze pod uwagę całość okoliczności - miejsce pracy, adres korespondencyjny, oświadczenia strony - a nie wyłącznie wpis w rejestrze PESEL.
- Zameldowanie na pobyt stały - dowód pomocniczy, nie rozstrzygający samodzielnie o miejscu zamieszkania.
- Faktyczne centrum życiowe - decydujące kryterium według art. 25 KC, oceniane przez sąd indywidualnie.
- Adres do korespondencji - powinien być zgodny z faktycznym miejscem zamieszkania, aby uniknąć problemów z doręczeniami w toku procesu.
Nie polecam też "przenoszenia" miejsca zamieszkania na potrzeby konkretnego procesu - to nie jest legalna strategia procesowa, a jedynie ryzyko zarzutu procesowego ze strony banku i możliwej kontroli sądu z urzędu.
Jak wykazać faktyczne centrum spraw życiowych?
Centrum spraw życiowych wykazuje się dokumentami potwierdzającymi codzienne funkcjonowanie w danej miejscowości, nie jednym dowodem, lecz zestawem poszlak. W praktykach, które prowadziłam, sprawdzały się umowa najmu lub akt własności nieruchomości, umowa o pracę u lokalnego pracodawcy, rachunki za media na dany adres oraz oświadczenie strony złożone w treści pozwu.
- Umowa najmu lub własność lokalu - potwierdza fizyczną obecność w danej miejscowości.
- Umowa o pracę lub działalność gospodarcza - wskazuje miejsce codziennej aktywności zawodowej.
- Rachunki za media, internet, czynsz - dokumentują regularne, stałe zamieszkiwanie.
- Oświadczenie w treści pozwu - krótkie wyjaśnienie rozbieżności adresowych, jeśli występują między dokumentami.
Gdzie pozwać bank, gdy kredytobiorcy mieszkają w różnych miastach?

Gdy powodów jest kilku i mieszkają w różnych okręgach sądowych, wybór sądu wymaga odrębnej analizy współuczestnictwa procesowego według aktualnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego - nie da się wskazać jednej odpowiedzi dla wszystkich konfiguracji stron. Najczęstszy przypadek w praktyce frankowej to małżonkowie będący współkredytobiorcami, którzy mieszkają wspólnie - tu problemu zwykle nie ma. Komplikacje zaczynają się po rozwodzie, przy dziedziczeniu kredytu przez spadkobierców albo gdy jeden z kredytobiorców wyjechał na stałe za granicę.
- Małżonkowie mieszkający wspólnie - jedno miejsce zamieszkania, brak sporu o wybór sądu.
- Małżonkowie po rozwodzie z różnymi adresami - trzeba ustalić, który adres uzasadnia wybór konkretnego sądu okręgowego lub rejonowego, z uwzględnieniem zasad współuczestnictwa.
- Spadkobiercy kredytobiorcy - wymagają odrębnego ustalenia legitymacji procesowej i miejsca zamieszkania każdego ze spadkobierców wchodzących w prawa i obowiązki z umowy.
- Kredytobiorca mieszkający za granicą - może wymagać dodatkowej weryfikacji, czy zachowuje miejsce zamieszkania w Polsce w rozumieniu art. 25 KC, czy przeniósł je za granicę.
Jak wybrać okręg, gdy powodowie mieszkają w różnych miastach?
Wybór sądu w takiej sytuacji trzeba oprzeć na aktualnym brzmieniu przepisów o współuczestnictwie procesowym z Kodeksu postępowania cywilnego, a nie na intuicyjnym wyborze "wygodniejszego" sądu. Podstawę wyboru konkretnego okręgu należy wprost opisać w części formalnej pozwu, z odwołaniem do miejsca zamieszkania każdego z powodów oraz do przepisu, na którym opiera się wybór tego, a nie innego sądu.
- Zidentyfikuj miejsce zamieszkania każdego powoda odrębnie, na dzień wniesienia pozwu.
- Sprawdź aktualne zasady współuczestnictwa dla kilku powodów mających różne miejsca zamieszkania.
- Wskaż w pozwie podstawę wyboru sądu - konkretny przepis i uzasadnienie, dlaczego to ten, a nie inny sąd jest właściwy.
- Rozważ ryzyko zarzutu niewłaściwości zgłoszonego przez bank i przygotuj argumentację na wypadek takiego zarzutu.
Co gdy kredytobiorca mieszka za granicą lub doszło do rozwodu?
To zależy od okoliczności konkretnej sprawy i wymaga indywidualnej analizy, bo przepisy o właściwości nie przewidują jednego uniwersalnego rozwiązania dla wyjazdu za granicę czy rozwodu małżonków-kredytobiorców. Z praktyki widzę, że przy rozwodach kluczowe jest ustalenie aktualnego adresu każdego z byłych małżonków w dniu wniesienia pozwu - często jeden z nich pozostaje w mieszkaniu objętym kredytem, a drugi wyprowadza się do innego miasta.
- Rozwód kredytobiorców - każdy z byłych małżonków ma odrębne miejsce zamieszkania, które trzeba ustalić samodzielnie dla celów pozwu.
- Wyjazd za granicę na stałe - może oznaczać przeniesienie miejsca zamieszkania poza Polskę, co wpływa na zastosowanie reguły z art. 18 ustawy z 2023 r.
- Wyjazd tymczasowy (praca sezonowa, kontrakt) - zwykle nie przenosi miejsca zamieszkania, jeśli zamiar stałego pobytu pozostaje w Polsce.
Sąd rejonowy czy sąd okręgowy - jak to rozstrzygnąć?
Sąd rejonowy i sąd okręgowy odpowiadają na dwa różne pytania procesowe: właściwość miejscowa wskazuje geograficznie, gdzie leży sąd, a właściwość rzeczowa wskazuje, na jakim szczeblu - rejonowym czy okręgowym - sprawa ma być rozpoznana. Sam fakt, że pozew jest "frankowy", niczego tu nie przesądza. O szczeblu sądu decyduje wartość przedmiotu sporu obliczona według zgłoszonych żądań, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego (źródło: Kancelaria Sejmu, ISAP, tekst jednolity KPC). W wielu sprawach frankowych, w których żądania zapłaty sięgają kilkuset tysięcy złotych, właściwy okazuje się sąd okręgowy - ale to wniosek z konkretnej wartości sporu, nie z automatyzmu.
| Kryterium | Sąd rejonowy | Sąd okręgowy |
|---|---|---|
| Podstawa właściwości rzeczowej | Sprawy poniżej progu ustawowego z KPC | Sprawy powyżej progu ustawowego z KPC |
| Typowa rola w sprawie frankowej | Niższa wartość przedmiotu sporu, np. część żądań o zapłatę | Najczęstszy sąd w sprawach o ustalenie nieważności umowy z dużą wartością spornych rat |
| Instancja odwoławcza (apelacja) | Sąd okręgowy | Sąd apelacyjny |
| Skład orzekający w I instancji | Zwykle sędzia jednoosobowo | Zwykle sędzia jednoosobowo, zależnie od przepisów proceduralnych |
Dokładny próg kwotowy rozgraniczający właściwość rzeczową trzeba zweryfikować w aktualnym tekście art. 17 Kodeksu postępowania cywilnego bezpośrednio przed złożeniem pozwu, bo tego rodzaju progi bywają zmieniane nowelizacjami (freshness: sprawdzone na dzień publikacji, źródło: ISAP).
Kiedy sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, a kiedy okręgowy?
Sąd rejonowy rozpoznaje sprawy, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza progu wskazanego w Kodeksie postępowania cywilnego, a sąd okręgowy - sprawy powyżej tego progu oraz określone kategorie spraw wskazane ustawowo niezależnie od wartości. W sprawach frankowych typowe żądanie łączy ustalenie nieważności umowy z żądaniem zapłaty za kilka lat spłaconych rat, co często przesuwa wartość sporu ponad próg właściwości sądu rejonowego.
- Żądanie samego ustalenia nieważności - traktowane jako żądanie niemajątkowe albo majątkowe zależnie od okoliczności, co wpływa na sposób liczenia wartości przedmiotu sporu.
- Żądanie zapłaty - liczone według sumy dochodzonej kwoty, zgodnie z ogólnymi zasadami KPC dotyczącymi oznaczania wartości przedmiotu sporu.
- Żądanie ustalenia i zapłaty łącznie - wymaga wskazania w pozwie, jak obliczono łączną wartość przedmiotu sporu, żeby sąd mógł zweryfikować właściwość rzeczową.
Czy żądania w pozwie frankowym się kumulują?
Tak, w typowym pozwie frankowym żądanie ustalenia i żądanie zapłaty rozpatruje się łącznie dla potrzeb oceny właściwości rzeczowej, jeśli oba wynikają z tego samego stosunku prawnego - czyli z tej samej umowy kredytu. Błędne oznaczenie wartości przedmiotu sporu w pozwie nie jest kosmetyczną usterką. Z praktyki wiem, że sąd w takim wypadku wydaje zarządzenie o wezwaniu do sprecyzowania lub poprawienia wartości przedmiotu sporu, co - choć nie zamyka sprawy - potrafi wydłużyć pierwsze tygodnie postępowania o kolejne dni czy tygodnie oczekiwania na odpowiedź strony.
Co się dzieje po złożeniu pozwu do niewłaściwego sądu?

Złożenie pozwu do niewłaściwego sądu nie oznacza utraty roszczenia - sąd z urzędu bada swoją właściwość i w razie jej braku przekazuje sprawę sądowi właściwemu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. To nie jest sytuacja bez konsekwencji: przekazanie generuje dodatkową korespondencję procesową i wydłuża czas do pierwszego rozpoznania sprawy przez sąd, który rzeczywiście będzie ją prowadził od początku do końca.
"Sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu" - zasada wynikająca z przepisów o właściwości Kodeksu postępowania cywilnego, Kancelaria Sejmu, ISAP.
Jak przebiega przekazanie sprawy do właściwego sądu?
Przekazanie sprawy przebiega w kilku krokach: sąd bada właściwość na podstawie danych z pozwu, wydaje postanowienie o przekazaniu, a następnie akta trafiają do sądu wskazanego jako właściwy, który rozpoczyna dalsze czynności.
- Sąd analizuje dane powoda i pozwanego zawarte w pozwie, w tym wskazane miejsce zamieszkania.
- Sąd wydaje postanowienie o przekazaniu sprawy sądowi wskazanemu jako właściwy na podstawie przepisów KPC.
- Akta przekazywane są do nowego sądu, co wiąże się z czasem technicznym na przesłanie dokumentacji.
- Nowy sąd nadaje sprawie bieg, w tym doręczenie odpisu pozwu pozwanemu bankowi, jeśli nie nastąpiło to wcześniej.
Ile czasu można stracić przez błędny wybór sądu?
Nie da się podać jednej uniwersalnej liczby dni czy tygodni, bo czas przekazania sprawy zależy od obciążenia obu sądów i etapu postępowania w momencie stwierdzenia niewłaściwości. Można jednak przyjąć ostrożnie, że im wcześniej na etapie badania pozwu sąd zauważy błąd, tym mniejsze opóźnienie generuje przekazanie - stąd praktyczna wartość dokładnej weryfikacji właściwości jeszcze przed złożeniem dokumentów, a nie po otrzymaniu zarządzenia sądu.
Jak sprawdzić właściwy sąd przed wysłaniem pozwu?
Właściwy sąd sprawdza się w czterech krokach: weryfikacji aktualnego przepisu o właściwości czasowej, ustaleniu miejsca zamieszkania powoda, obliczeniu wartości przedmiotu sporu oraz potwierdzeniu adresu i wydziału cywilnego konkretnego sądu. Ten etap wymaga tej samej precyzji, co samo pisanie treści pozwu - pomyłka w adresacie kosztuje czas, którego przy przedawnieniu roszczeń bankowych i tak nie warto tracić.
- Krok 1 - sprawdzenie aktualności przepisu - w ISAP zweryfikuj, czy reguła z art. 18 ustawy z 9 marca 2023 r. wciąż obowiązuje w chwili składania pozwu.
- Krok 2 - potwierdzenie miejsca zamieszkania - zgodnie z art. 25 KC, z dokumentami potwierdzającymi faktyczne centrum życiowe.
- Krok 3 - obliczenie wartości przedmiotu sporu - zsumuj żądania majątkowe zgodnie z zasadami KPC, aby ustalić szczebel sądu.
- Krok 4 - identyfikacja konkretnego sądu i wydziału - sprawdź adres sądu okręgowego lub rejonowego właściwego dla Twojej miejscowości oraz właściwy wydział cywilny.
- Krok 5 - weryfikacja biura podawczego - potwierdź aktualny adres do składania dokumentów osobiście lub adres do wysyłki pocztowej.
Jakie przepisy i dane trzeba zweryfikować przed złożeniem pozwu?
Przed złożeniem pozwu trzeba zweryfikować aktualny tekst ustawy z 9 marca 2023 r., aktualny tekst przepisów o właściwości rzeczowej z Kodeksu postępowania cywilnego oraz zgodność podanego adresu powoda z dokumentami potwierdzającymi miejsce zamieszkania. Ta weryfikacja to nie formalność do odhaczenia - to element, który realnie decyduje o tym, czy sprawa od razu trafi do właściwego sądu, czy najpierw przejdzie przez etap przekazania.
Jak znaleźć właściwy wydział cywilny i biuro podawcze?
Wydział cywilny i adres biura podawczego sprawdza się na oficjalnej stronie danego sądu lub telefonicznie w jego sekretariacie, ponieważ struktura wydziałów bywa różna między sądami rejonowymi i okręgowymi w różnych miastach. W większych sądach okręgowych sprawy frankowe bywają kierowane do wyspecjalizowanych wydziałów lub sekcji zajmujących się sporami konsumenckimi - to kolejny powód, by nie zgadywać adresu na podstawie starszych wpisów w internecie, tylko potwierdzić go bezpośrednio przed wysyłką dokumentów.
Dobrze przygotowany pozew to nie tylko trafna argumentacja prawna, ale też bezbłędne dane formalne - jak przygotować pozew frankowy pokazuje pełną listę elementów obligatoryjnych, a wartość przedmiotu sporu w sprawie frankowej i opłata od pozwu frankowego uzupełniają ten sam etap przygotowań o obliczenia finansowe, które wpływają również na wybór właściwego sądu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy obecnie pozew konsumenta trzeba wnieść według miejsca zamieszkania?
Tak, o ile przepis nadal obowiązuje w chwili wniesienia pozwu i sprawa objęta jest jego zakresem. Art. 18 ustawy z 9 marca 2023 r. wprowadził na oznaczony okres właściwość wyłączną sądu, w którego okręgu powód ma miejsce zamieszkania, dla określonych roszczeń związanych z kredytami walutowymi. Przed wniesieniem pozwu trzeba sprawdzić aktualny tekst ustawy w ISAP, bo to regulacja czasowa, nie stała zasada procedury cywilnej.
Czy miejscem zamieszkania jest adres zameldowania?
Nie zawsze - to dwa różne pojęcia prawne. Art. 25 KC wiąże miejsce zamieszkania z miejscowością, w której osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, a meldunek jest tylko dowodem pomocniczym w ocenie tej okoliczności. Jeśli adres zameldowania różni się od faktycznego miejsca życia, w pozwie warto krótko wyjaśnić tę rozbieżność.
Co gdy kredytobiorcy mieszkają w różnych miastach?
Właściwość w takiej sytuacji wymaga analizy aktualnych przepisów o współuczestnictwie procesowym z Kodeksu postępowania cywilnego, uwzględniającej miejsce zamieszkania każdego z powodów na dzień wniesienia pozwu. Wybrany sąd i podstawa właściwości powinny zostać jednoznacznie i wprost wskazane w części formalnej pozwu, żeby uniknąć zarzutu niewłaściwości ze strony banku.
Czy sprawę zawsze rozpoznaje sąd okręgowy?
Nie, tego nie można założyć wyłącznie na podstawie frankowego charakteru sprawy. Szczebel sądu - rejonowy czy okręgowy - zależy od właściwości rzeczowej, obliczonej wartości przedmiotu sporu oraz charakteru zgłoszonych żądań, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego. W wielu sprawach z wysoką wartością spornych rat sąd okręgowy bywa właściwy, ale to wniosek z konkretnej wartości sporu w danej sprawie, nie automatyczna reguła.
Czy pozew złożony do niewłaściwego sądu przepada?
Nie, sąd co do zasady bada swoją właściwość z urzędu i w razie jej braku przekazuje sprawę sądowi właściwemu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Pomyłka nie oznacza utraty roszczenia, ale może wydłużyć postępowanie i wywołać dodatkową korespondencję procesową, zanim sprawa trafi do sądu, który faktycznie ją rozpozna.
Czy próg wartości przedmiotu sporu między sądem rejonowym a okręgowym jest stały?
Nie, tego rodzaju progi ustawowe bywają zmieniane nowelizacjami Kodeksu postępowania cywilnego, dlatego dokładną kwotę trzeba zweryfikować w aktualnym tekście ustawy w ISAP bezpośrednio przed złożeniem pozwu. Podanie nieaktualnej kwoty w artykule czy poradniku nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia stanu prawnego na dzień wniesienia konkretnego pozwu.
Co jeśli nie jestem pewny, czy przepis o właściwości wyłącznej mnie obejmuje?
To zależy od okoliczności konkretnej sprawy - rodzaju umowy kredytu, statusu konsumenckiego powoda i aktualnego brzmienia przepisów w dniu składania pozwu. W takiej sytuacji rozsądnym krokiem jest konsultacja z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w sporach frankowych, zamiast samodzielnego zakładania, że ogólna reguła z artykułu internetowego zastosuje się bez wyjątków do Twojej sytuacji.
Źródła i literatura

- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej: Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023 poz. 614, art. 18
- Kancelaria Sejmu (ISAP): Kodeks cywilny, tekst jednolity, art. 25
- Kancelaria Sejmu: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity 2024
- ISAP - Internetowy System Aktów Prawnych, wyszukiwarka tekstów jednolitych
Treść tego artykułu ma charakter informacyjny i przedstawia ogólne zasady ustalania właściwości sądu w sprawach frankowych na podstawie przepisów dostępnych publicznie w ISAP. Nie zastępuje indywidualnej porady prawnej - konkretna właściwość sądu, zakres obowiązywania przepisów czasowych oraz wartość przedmiotu sporu zależą od okoliczności danej sprawy i powinny zostać zweryfikowane z radcą prawnym lub adwokatem przed złożeniem pozwu.
Przeczytaj również
Radca prawny z praktyka w postepowaniach cywilnych i sporach konsumentow z bankami. Opisuje procedure pozwu frankowego krok po kroku - koszty, dokumenty, terminy i przebieg sprawy - bez obiecywania wyniku.
