Uchylenie się od ugody frankowej

Table of Contents

Czy podpisaną ugodę frankową można podważyć?

Tak, w określonych okolicznościach podpisaną ugodę frankową można zakwestionować, ale nie istnieje żadne automatyczne prawo odstąpienia, które działałoby niezależnie od treści dokumentu. Wynik zależy od sposobu zawarcia ugody, informacji przekazanych kredytobiorcy oraz od tego, czy da się wykazać konkretną podstawę prawną z art. 82-88 lub art. 917-918 Kodeksu cywilnego (źródło: Kodeks cywilny, ELI, stan na 2026 r.). Sam podpis pod dokumentem niczego nie przesądza - liczy się to, co faktycznie działo się na etapie negocjacji.

W praktyce kancelaryjnej najczęściej pytają o to klienci, którzy podpisali ugodę pod presją rosnącej raty, a dopiero później - czytając o kolejnych wyrokach frankowych - zaczęli się zastanawiać, czy nie zostali wprowadzeni w błąd. Trzeba tu od razu rozdzielić trzy różne instytucje prawne, bo klienci często je mylą:

Uchylenie się od skutków oświadczenia woli - jednostronne oświadczenie kredytobiorcy oparte na błędzie, podstępie, groźbie lub braku świadomego działania (art. 82-88 KC), składane bankowi na piśmie.
Zarzut nieważności ugody - twierdzenie, że porozumienie w ogóle nie wywołało skutków prawnych, np. z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
Kontrola nieuczciwych postanowień samej ugody - badanie, czy konkretne klauzule ugody (a nie pierwotnej umowy kredytu) zostały indywidualnie uzgodnione i czy nie kształtują praw konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Zwykłe niezadowolenie z warunków finansowych ugody - to nie jest podstawa prawna sama w sobie, choć bywa impulsem do sprawdzenia, czy przy zawieraniu ugody nie doszło do wady oświadczenia woli.

Z analizy dokumentów, które trafiają na biurko przy tego typu sprawach, wynika, że decydujące bywają nie tytuł dokumentu ani jego pierwsza strona, lecz załączniki: kalkulacje salda przygotowane przez bank, harmonogramy spłat i informacje o sposobie wyliczenia korzyści z ugody. Late uwaga - późniejsza zmiana oceny, że ugoda była nieopłacalna finansowo, sama w sobie nie wystarcza do jej podważenia. Trzeba wykazać konkretną wadę oświadczenia woli, a nie tylko żal z powodu decyzji sprzed lat.

Jakie znaczenie ma kwalifikacja porozumienia jako ugody z art. 917 KC?

Ugoda w rozumieniu art. 917 KC to umowa, w której strony istniejącego stosunku prawnego czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie praw lub obowiązków, aby uchylić niepewność co do roszczeń albo zapewnić ich wykonanie, ewentualnie uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Kwalifikacja prawna dokumentu podpisanego z bankiem determinuje, jaką ścieżkę podważenia w ogóle da się rozważać - inaczej ocenia się ugodę pozasądową, a inaczej ugodę zawartą przed sądem.

"Ugoda jest umową, przez którą strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać" - art. 917 Kodeksu cywilnego, Dziennik Ustaw, tekst obowiązujący w systemie ELI (2026).

Wzajemne ustępstwa, zakończenie sporu i zrzeczenie się roszczeń

Przy analizie konkretnego dokumentu trzeba ustalić, z jakich roszczeń faktycznie zrezygnowała każda ze stron. Bank zwykle rezygnuje z części odsetek lub zgadza się na przewalutowanie po korzystniejszym kursie, kredytobiorca zaś zrzeka się roszczeń o zwrot nadpłat wynikających z klauzul indeksacyjnych. To zrzeczenie bywa sformułowane szeroko - obejmuje nie tylko roszczenia już zgłoszone, ale też te, które mogłyby powstać w przyszłości na tle tej samej umowy. Trzeba sprawdzić:

Z jakich konkretnie roszczeń zrezygnował kredytobiorca - czy zapis dotyczy tylko rat już zapłaconych, czy również przyszłych świadczeń.
Jak ugoda zmieniła saldo zadłużenia - czy podano metodologię przeliczenia, czy tylko końcowy wynik liczbowy.
Czy zmieniła się waluta zobowiązania - przewalutowanie na złote jest częstym elementem ugód proponowanych przez banki od 2021 roku.
Czy zmieniono sposób oprocentowania - np. zastąpienie LIBOR/SARON wskaźnikiem WIBOR wraz z marżą.

Ugoda pozasądowa a ugoda zawarta przed sądem

Ugoda pozasądowa, podpisana bezpośrednio z bankiem lub za pośrednictwem Rzecznika Finansowego, wiąże strony na zasadach ogólnych prawa cywilnego, ale sama w sobie nie stanowi tytułu egzekucyjnego. Ugoda zawarta przed sądem - w toku procesu lub w ramach postępowania pojednawczego - ma inny status procesowy i inaczej przebiega jej ewentualne kwestionowanie. Sąd Najwyższy w wyroku z 15 stycznia 2021 r. (I CSKP 5/21) wskazał, że ugoda pozasądowa co do zasady wiąże strony, z zastrzeżeniem możliwości podważenia jej na właściwej podstawie prawnej (źródło: Sąd Najwyższy, I CSKP 5/21, 2021). Rodzaj podpisanego dokumentu wpływa więc na dalszą strategię - to, czy da się złożyć jedynie oświadczenie o uchyleniu, czy potrzebny będzie odrębny pozew, zależy od tej kwalifikacji.

Kiedy błąd pozwala podważyć ugodę na podstawie art. 918 KC?

Błąd pozwala uchylić się od skutków ugody tylko wtedy, gdy dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór lub niepewność w ogóle by nie powstały, gdyby strony znały prawdziwy stan rzeczy - to węższa przesłanka niż potoczne rozumienie pomyłki (źródło: art. 918 § 1 KC, ELI 2026). W mojej ocenie to jeden z najczęściej mylnie rozumianych przepisów w sprawach frankowych, bo klienci utożsamiają go ze zwykłym błędem co do opłacalności decyzji.

"Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a spór albo niepewność nie byłyby powstały, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy" - art. 918 § 1 Kodeksu cywilnego, Dziennik Ustaw (2026).

Dlaczego błąd co do prawa lub opłacalności ugody zwykle nie wystarcza?

Błąd co do prawa, przyszłego kierunku orzecznictwa, prognozowanego kursu CHF czy ekonomicznej opłacalności ugody to zupełnie inna kategoria niż błąd faktyczny wymagany przez art. 918 § 1 KC. Klient, który w 2022 roku podpisał ugodę, bo obawiał się dalszego wzrostu raty, a dziś widzi korzystniejsze wyroki dla osób, które poszły do sądu, nie może powoływać się na ten przepis wyłącznie z tego powodu. Rozróżnienie bywa subtelne, dlatego w praktyce sprawdzam:

Czy błąd dotyczył faktu, a nie prognozy - np. błędnego salda podanego przez bank wynikającego z pomyłki rachunkowej, a nie z niepewności co do przyszłego orzecznictwa.
Czy obie strony traktowały dany fakt za niewątpliwy - jednostronne przekonanie kredytobiorcy nie spełnia przesłanki.
Czy przy znajomości prawdziwego stanu rzeczy w ogóle doszłoby do sporu - to test hipotetyczny, wymagający rekonstrukcji stanu wiedzy z dnia podpisania ugody, a nie oceny z perspektywy dzisiejszych orzeczeń.

Błąd dotyczący stanu faktycznego uznanego przez obie strony za niewątpliwy

Przykładem, który realnie może mieścić się w tej kategorii, jest sytuacja, w której bank przedstawił kredytobiorcy nieprawidłowe zestawienie już dokonanych wpłat, a obie strony przy podpisywaniu ugody przyjęły to zestawienie za punkt wyjścia bez zastrzeżeń. Inny przykład to pomylenie przez bank numeru rachunku lub okresu, którego dotyczy rozliczenie - o ile taki błąd faktycznie wpłynął na treść porozumienia. Trzeba jednak podkreślić: nie każda rozbieżność w liczbach oznacza automatycznie wadę oświadczenia woli, dopiero łączna ocena dokumentów pozwala to stwierdzić.

Odnalezienie nowych dowodów a wyjątek złej wiary

Art. 918 § 2 KC stanowi, że nie można uchylić się od skutków ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których dotyczy ugoda, chyba że ugoda została zawarta w złej wierze. Innymi słowy: sam fakt, że po podpisaniu ugody kredytobiorca znalazł w szufladzie dodatkowe zaświadczenie z banku albo nową korespondencję e-mail, zwykle nie otwiera drogi do podważenia porozumienia. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której druga strona - czyli bank - świadomie zataiła istotne dowody, wiedząc o ich istnieniu w chwili zawierania ugody (źródło: art. 918 § 2 KC, ELI 2026; potwierdzenie kierunku wykładni: Sąd Najwyższy, II CSKP 744/22 - wymaga bieżącej weryfikacji przed powołaniem w piśmie procesowym).

Czy podstęp, groźba albo brak swobody mogą podważyć ugodę?

Tak, ale każda z tych podstaw wymaga wykazania konkretnych faktów, a nie ogólnego odczucia presji - art. 82, 86 i 87 KC to trzy odrębne instytucje z własnymi przesłankami dowodowymi (źródło: Kodeks cywilny, ELI 2026). W sprawach frankowych klienci najczęściej powołują się na podstęp lub groźbę, rzadziej na brak świadomego działania, choć zdarzają się i takie przypadki, zwłaszcza przy oświadczeniach składanych w trudnej sytuacji zdrowotnej.

Podstęp banku - jakie informacje mogły zostać zatajone?

Przy zarzucie podstępu z art. 86 KC trzeba zbadać, jakie informacje bank przekazał kredytobiorcy przed podpisaniem ugody, a jakie celowo pominął, oraz czy to zatajenie miało realny wpływ na decyzję. Istotne bywają:

Symulacje porównawcze - czy bank przedstawił rzetelne porównanie skutków ugody wobec alternatywy procesu sądowego.
Informacje o toczących się sporach zbiorowych - czy pracownik banku wiedział o niekorzystnym dla banku kierunku orzecznictwa i celowo go nie ujawnił.
Sposób prezentacji korzyści - czy kwoty rzekomych oszczędności były zawyżone względem rzeczywistych wyliczeń.
Czas na analizę oferty - czy klient miał realną możliwość skonsultowania projektu ugody przed podpisaniem.

Presja ekonomiczna a bezprawna groźba - dlaczego to nie są pojęcia tożsame?

Trudna sytuacja finansowa, obawa przed dalszym wzrostem raty czy krótki termin na podjęcie decyzji nie są automatycznie bezprawną groźbą w rozumieniu art. 87 KC. Przepis wymaga wykazania konkretnego, bezprawnego zachowania drugiej strony oraz stanu obawy przed poważnym niebezpieczeństwem osobistym lub majątkowym, pozostającego w związku przyczynowym z tym zachowaniem. Sama presja rynkowa wynikająca ze wzrostu kursu franka nie spełnia tej przesłanki, bo nie pochodzi od banku jako strony ugody. Z praktyki dowodowej w takich sprawach znaczenie mogą mieć nagrania rozmów z doradcą, wiadomości e-mail, notatki z negocjacji, a w wyjątkowych przypadkach - dokumentacja medyczna potwierdzająca stan zdrowia w chwili podpisania. Przydatność każdego z tych dowodów zależy jednak od konkretnych okoliczności sprawy, więc formułowanie zarzutu podstępu lub groźby bez dostatecznej podstawy faktycznej działa raczej na niekorzyść kredytobiorcy w ewentualnym postępowaniu.

Czy zrzeczenie się roszczeń było dobrowolne i świadome w rozumieniu prawa UE?

Zgodnie z wyrokiem TSUE z 9 lipca 2020 r. w sprawie C-452/18 konsument może skutecznie zrezygnować z korzyści wynikających z uznania warunku umowy za nieuczciwy, ale tylko wtedy, gdy jego zgoda była dobrowolna i świadoma, co ocenia sąd krajowy na podstawie okoliczności konkretnej sprawy (źródło: TSUE, C-452/18, 2020). To jeden z najczęściej cytowanych wyroków w sprawach o ugody frankowe - i jednocześnie jeden z najczęściej nadinterpretowanych.

"Artykuł 3 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że warunek umowy zmieniającej nie jest indywidualnie uzgodniony, jeżeli konsument nie miał na niego rzeczywistego wpływu; zgoda konsumenta na zrzeczenie się skutków stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umownego musi wynikać z jego swobodnej i świadomej zgody" - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 9 lipca 2020 r., XZ przeciwko Ibercaja Banco SA, C-452/18.

Jak wyrok TSUE C-452/18 wpływa na ocenę ugody zawartej z bankiem?

Wyrok C-452/18 nie oznacza, że każda ugoda frankowa jest nieważna, ani że TSUE zakazał bankom zawierania takich porozumień. Sąd krajowy, oceniając konkretną sprawę, sprawdza, czy przed podpisaniem konsument znał możliwą niewiążącą moc pierwotnych postanowień umowy kredytu oraz rozumiał ekonomiczne i prawne konsekwencje zrzeczenia się roszczeń. Elementy, które sąd bierze pod uwagę, obejmują:

Zakres informacji przekazanych przed podpisaniem - czy bank poinformował o możliwości uznania klauzul indeksacyjnych za nieuczciwe.
Czas na podjęcie decyzji - czy konsument mógł zapoznać się z projektem ugody z odpowiednim wyprzedzeniem.
Możliwość negocjacji postanowień - czy klient miał realny wpływ na treść dokumentu, czy otrzymał go w formie gotowej do podpisu.
Zrozumiałość języka ugody - czy zapisy dotyczące zrzeczenia się roszczeń były sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny.

Czy postanowienia samej ugody mogły nie być indywidualnie uzgodnione?

Postanowienia ugody, które nie zostały indywidualnie uzgodnione - np. standardowe klauzule przygotowane przez bank dla wszystkich klientów w danym programie ugód - same mogą podlegać kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru, niezależnie od oceny wady oświadczenia woli. To dodatkowa warstwa analizy, obok badania błędu czy podstępu, którą warto uwzględnić przy każdej ugodzie zawartej na wzorcu masowo stosowanym przez bank.

Jakie dokumenty i dowody mogą mieć znaczenie dla oceny ugody?

Do analizy ugody potrzebna jest przede wszystkim umowa kredytu z aneksami, pełny tekst ugody wraz z załącznikami, harmonogramy spłat sprzed i po zawarciu porozumienia oraz korespondencja z etapu negocjacji - im pełniejszy komplet, tym dokładniejsza ocena podstawy prawnej. Z doświadczenia wynika, że klienci często przynoszą sam podpisany dokument ugody, pomijając to, co poprzedzało jego podpisanie, a to właśnie tam bywają najważniejsze fakty.

Kategoria dokumentu	Co sprawdzić	Znaczenie dowodowe
Umowa kredytu i aneksy	Pierwotne klauzule indeksacyjne, historia zmian	Punkt odniesienia dla oceny, z czego kredytobiorca zrezygnował
Pełny tekst ugody + załączniki	Kalkulacje salda, metodologia rozliczenia	Podstawa do identyfikacji ewentualnego błędu faktycznego
Propozycje ugodowe banku	Kolejne wersje oferty, daty przekazania	Ocena czasu na decyzję i możliwości negocjacji
Korespondencja e-mail i notatki	Ton rozmów, przekazane informacje, ewentualne naciski	Materiał do oceny podstępu lub groźby
Nagrania rozmów (o ile istnieją)	Dokładne sformułowania doradcy	Bezpośredni dowód przebiegu negocjacji
Historia spłat przed i po ugodzie	Rzeczywiste kwoty wpłacone, zmiana raty	Podstawa do wyliczeń w razie sporu sądowego

Umowa kredytu, ugoda, kalkulacje banku i korespondencja negocjacyjna

Warto ustalić dokładną datę otrzymania projektu ugody, czas, jaki bank dał na decyzję, oraz to, czy klient miał w ogóle możliwość negocjowania konkretnych zapisów, czy otrzymał dokument w wersji ostatecznej. Porównanie wartości podanych przez bank z dokumentacją źródłową bywa pomocne, ale sama rozbieżność liczbowa nie przesądza automatycznie wady oświadczenia woli - potrzebna jest ocena łączna, a nie wyrywanie jednego zdania z kontekstu całej ugody.

Jak przygotować chronologię zdarzeń przed konsultacją?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem, jakie polecam klientom, jest przygotowanie chronologii z konkretnymi datami: kiedy bank przedstawił pierwszą propozycję, kiedy odbyły się rozmowy, kiedy podpisano dokument, jakie osoby uczestniczyły w negocjacjach. Do każdego punktu chronologii warto od razu przypisać dowód - e-mail, nagranie, notatkę - zamiast opisywać przebieg z pamięci kilka lat później.

Jak złożyć oświadczenie o uchyleniu się od skutków ugody?

Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby wymaga formy pisemnej i musi zostać skierowane bezpośrednio do drugiej strony, czyli do banku (źródło: art. 88 § 1 KC, ELI 2026). To nie jest formalność do odhaczenia - treść pisma decyduje o tym, czy w ogóle da się z niego skutecznie korzystać w ewentualnym sporze.

Jaki termin przewiduje art. 88 KC dla błędu i groźby?

Uprawnienie do uchylenia się od skutków oświadczenia woli wygasa po roku od wykrycia błędu, a w przypadku groźby - po roku od ustania stanu obawy (źródło: art. 88 § 2 KC, ELI 2026). Ustalenie dokładnej daty wykrycia błędu bywa sporne - czasem trudno jednoznacznie wskazać moment, w którym kredytobiorca "dowiedział się" o błędzie, zwłaszcza gdy wiedza narastała stopniowo, np. w miarę śledzenia orzecznictwa frankowego. Dlatego chronologia zdarzeń, o której pisałam wyżej, ma bezpośrednie znaczenie dla liczenia terminu.

Forma pisemna, adresat, doręczenie i zabezpieczenie dowodu

Pismo powinno trafić do banku w sposób, który pozwoli później wykazać datę doręczenia - najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo przez elektroniczną skrzynkę podawczą, jeśli bank taką prowadzi. Kilka zasad, które stosuję przy redagowaniu takich pism:

Precyzyjne wskazanie podstawy faktycznej - opis konkretnych okoliczności, a nie samo powołanie numeru artykułu bez uzasadnienia.
Jednoznaczne wskazanie ugody - data, numer umowy kredytu, strony porozumienia.
Zachowanie kopii i dowodu nadania - kopia pisma oraz potwierdzenie doręczenia jako dowód w ewentualnym postępowaniu.
Analiza skutków przed wysłaniem - sprawdzenie, jak oświadczenie wpłynie na bieżące płatności i rozliczenia z bankiem.

Wysłanie takiego pisma nie oznacza automatycznie, że ugoda przestaje obowiązywać ani że bank przyjmie argumentację kredytobiorcy. To dopiero pierwszy krok, a nie rozstrzygnięcie sprawy.

Co zrobić, jeżeli bank nie uzna oświadczenia kredytobiorcy?

Jeżeli bank nie uzna skuteczności oświadczenia o uchyleniu się od skutków ugody, spór zwykle trafia przed sąd, a dobór dalszego kroku - pozwu albo podniesienia zarzutu w innym postępowaniu - zależy od rodzaju ugody, stopnia jej wykonania i aktualnego stanu roszczeń między stronami. To sytuacja, z którą banki w praktyce reagują dość konsekwentnie: rzadko od razu akceptują stanowisko klienta.

Co trzeba wykazać przed sądem po zakwestionowaniu ugody?

Ciężar przedstawienia twierdzeń i dowodów dotyczących błędu, podstępu, groźby, braku swobody albo braku świadomej zgody spoczywa co do zasady na kredytobiorcy, który powołuje się na wadę oświadczenia woli. Elementy podlegające ocenie sądu obejmują:

Rodzaj i treść ugody - czy dokument spełnia przesłanki z art. 917 KC i jaki miał zakres.
Konkretną podstawę prawną powołaną przez kredytobiorcę - błąd, podstęp, groźba lub brak dobrowolnej i świadomej zgody.
Dowody z dokumentów i zeznań - korespondencję, nagrania, zeznania świadków uczestniczących w negocjacjach.
Zachowanie terminu z art. 88 KC - czy oświadczenie zostało złożone w ustawowym terminie rocznym.

Jak Rzecznik Finansowy może pomóc przed drogą sądową?

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto rozważyć postępowanie polubowne przy Rzeczniku Finansowym, który ustawowo wspiera klientów podmiotów rynku finansowego w sporach z bankami (źródło: Rzecznik Finansowy, postępowanie polubowne, 2024). Takie postępowanie bywa szybsze i tańsze niż proces sądowy, choć nie zawsze prowadzi do porozumienia - w razie braku ugody Rzecznik może wydać opinię, która bywa pomocna w dalszym postępowaniu, ale nie zastępuje wyroku sądu.

Jakie skutki finansowe i procesowe może wywołać spór o ugodę?

Spór o skuteczność ugody wiąże się z koniecznością rozliczenia świadczeń wykonanych przed jej zawarciem i na jej podstawie, a wynik tego rozliczenia zależy każdorazowo od indywidualnych wyliczeń, nie od uśrednionych szacunków. Nie da się z góry określić, ile kredytobiorca odzyska ani czy w ogóle odzyska cokolwiek - to zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w tym od tego, jak długo ugoda była wykonywana i jakie kwoty w jej ramach zapłacono.

Koszty, rozliczenia i ryzyka wymagające indywidualnego wyliczenia

Przed wniesieniem pozwu warto sprawdzić aktualne przepisy o kosztach sądowych w sprawach o roszczenia majątkowe oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, bo te wartości zmieniają się w czasie i zależą od wartości przedmiotu sporu. Elementy do uwzględnienia w ocenie ryzyka:

Opłata sądowa od pozwu - jej wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu i aktualnych przepisów, dlatego wymaga sprawdzenia przed złożeniem pisma.
Koszty zastępstwa procesowego - wynagrodzenie pełnomocnika oraz ewentualne koszty w razie przegranej.
Koszt opinii biegłego - jeśli spór wymaga wyliczeń finansowych, sąd może zlecić opinię, której koszt wstępnie pokrywa strona wnioskująca.
Ryzyko obciążenia kosztami przeciwnika - w razie przegranej strona zwykle ponosi koszty procesu drugiej strony, co trzeba wziąć pod uwagę przed decyzją o pozwie.

Nie ma tu miejsca na obietnice - ani zabezpieczenia, ani stwierdzenia nieważności ugody, ani korzystnego wyroku nie da się zagwarantować przed analizą konkretnych dokumentów.

Kiedy potrzebna jest indywidualna analiza prawna ugody frankowej?

Konsultację warto zaplanować niezwłocznie po ujawnieniu faktu, który mógłby stanowić błąd, albo po ustaniu stanu obawy - to bezpośrednio wynika z rocznego terminu przewidzianego w art. 88 KC, a zwłoka może skutkować utratą uprawnienia. Odkładanie tej decyzji "na później" bywa najczęstszym błędem, jaki obserwuję u klientów zgłaszających się już po terminie.

Co przygotować przed pierwszym spotkaniem z prawnikiem?

Na konsultację warto przynieść ugodę, umowę kredytu z aneksami, chronologię zdarzeń, korespondencję z bankiem oraz zestawienie dokonanych płatności przed i po ugodzie. Analiza powinna objąć prawo krajowe, standard ochrony konsumenta wynikający z dyrektywy 93/13/EWG oraz praktyczne, ekonomiczne skutki możliwych działań - łącznie z tym, co się stanie, jeśli bank nie uzna oświadczenia.

Dlaczego wynik zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy?

Każda ugoda frankowa różni się treścią, sposobem negocjacji i momentem podpisania, dlatego generyczne porady dostępne w internecie rzadko pasują jeden do jednego do konkretnego przypadku. Możliwość i sposób zakwestionowania ugody zależą od okoliczności danej sprawy, a artykuł ten ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Zachęcam do konsultacji dokumentów z radcą prawnym lub adwokatem przed złożeniem oświadczenia, zmianą sposobu spłaty rat albo wniesieniem pozwu - podobnie jak przy innych krokach procesowych, np. przy jak przygotować pozew przeciwko bankowi w sprawie kredytu CHF czy przy kompletowaniu dokumenty potrzebne do pozwu frankowego. Osoby, które dopiero rozważają dalsze kroki po ugodzie, mogą też sprawdzić żądania główne i ewentualne w pozwie frankowym, koszty postępowania przeciwko bankowi oraz przebieg postępowania sądowego w sprawie CHF.

Najczęściej zadawane pytania

Czy od ugody frankowej można odstąpić w ciągu 14 dni?

Nie należy zakładać, że każda ugoda z bankiem podlega ustawowemu prawu odstąpienia w terminie 14 dni. Możliwość zakwestionowania dokumentu zależy od rodzaju ugody, sposobu jej zawarcia, jej treści oraz konkretnej podstawy prawnej wskazanej w art. 82-88 lub 917-918 KC, a nie od uniwersalnego terminu konsumenckiego stosowanego np. przy umowach zawieranych na odległość.

Czy błąd co do opłacalności ugody wystarczy do jej podważenia?

Sama późniejsza ocena, że ugoda była finansowo mniej korzystna niż droga sądowa, zasadniczo nie realizuje przesłanek art. 918 § 1 KC. Przepis wymaga błędu dotyczącego określonego stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy - nie chodzi o subiektywne rozczarowanie wynikiem finansowym.

Czy późniejszy korzystny wyrok TSUE lub Sądu Najwyższego unieważnia wcześniejszą ugodę?

Nie, późniejsze orzeczenie nie powoduje automatycznego upadku wcześniej podpisanej ugody. Może mieć znaczenie dla argumentacji prawnej w konkretnej sprawie, ale skuteczność porozumienia nadal ocenia się na podstawie jego treści, informacji posiadanych przez konsumenta w chwili podpisania i okoliczności zawarcia dokumentu.

Czy presja ekonomiczna ze strony banku jest bezprawną groźbą?

Trudna sytuacja finansowa lub krótki czas na decyzję nie są automatycznie bezprawną groźbą z art. 87 KC. Konieczne jest ustalenie konkretnego zachowania banku, jego bezprawności oraz uzasadnionej obawy przed poważnym niebezpieczeństwem osobistym lub majątkowym, pozostającej w związku przyczynowym z tym zachowaniem.

Ile czasu jest na uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu?

Art. 88 § 2 KC przewiduje, że uprawnienie wygasa po roku od wykrycia błędu, a przy groźbie - po roku od ustania stanu obawy. Ustalenie dokładnej daty wykrycia błędu może być sporne, dlatego chronologię zdarzeń i moment podjęcia działania trzeba ocenić indywidualnie, najlepiej z pomocą prawnika.

Czy wystarczy wysłać bankowi oświadczenie o nieważności ugody?

Samo nazwanie ugody nieważną w piśmie nie przesądza skuteczności stanowiska kredytobiorcy. Pismo powinno odpowiadać właściwej podstawie prawnej i konkretnym faktom sprawy, a w razie sporu ostatecznej oceny dokonuje sąd, a nie sam fakt wysłania korespondencji do banku.

Jakie dokumenty są najważniejsze przy analizie ugody frankowej?

Potrzebne są przede wszystkim umowa kredytu z aneksami, pełny tekst ugody, kalkulacje banku, harmonogramy i historia spłat oraz korespondencja z etapu negocjacji. Znaczenie mogą mieć również nagrania rozmów, pouczenia przekazane klientowi i dowód daty przekazania projektu ugody do podpisu.

Czy TSUE zakazuje zawierania ugód frankowych?

Nie. W wyroku C-452/18 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dopuścił rezygnację konsumenta z określonych uprawnień wynikających z ochrony konsumenckiej, pod warunkiem że zgoda była dobrowolna i świadoma, co powinien zweryfikować sąd krajowy w okolicznościach konkretnej sprawy.

Źródła i literatura

Treść artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Możliwość oraz skuteczny sposób podważenia konkretnej ugody frankowej zależą od okoliczności danej sprawy, treści dokumentu i zgromadzonych dowodów. Przed podjęciem jakichkolwiek działań - złożeniem oświadczenia, zmianą sposobu spłaty rat czy wniesieniem pozwu - zalecana jest konsultacja z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w sporach frankowych.

r. pr. Magdalena Krol

Radca prawny z praktyka w postepowaniach cywilnych i sporach konsumentow z bankami. Opisuje procedure pozwu frankowego krok po kroku - koszty, dokumenty, terminy i przebieg sprawy - bez obiecywania wyniku.