Potrącenie banku przy nieważności umowy CHF

Table of Contents

Krótka odpowiedź: zgłoszenie zarzutu nie przesądza jeszcze o jego skuteczności

Tak, bank może zgłosić zarzut potrącenia jako obronę ewentualną, na wypadek uznania przez sąd, że umowa kredytu frankowego nie wiąże stron. Samo zgłoszenie takiego zarzutu nie oznacza jednak, że sąd uzna go za skuteczny (źródło: Kodeks cywilny, art. 498-499; Kodeks postępowania cywilnego, art. 203¹). Skuteczność zależy od wielu odrębnych przesłanek, które sąd bada oddzielnie od pytania o ważność samej umowy.

W praktyce kancelaryjnej spotykam pisma banków, które w jednym akapicie zaprzeczają nieważności umowy, a w kolejnym - "na wypadek gdyby sąd uznał inaczej" - podnoszą potrącenie wierzytelności o zwrot kapitału. Taka konstrukcja bywa dopuszczalna procesowo, ale jej skuteczność materialnoprawna to zupełnie inna sprawa. Zanim przejdziemy do szczegółów, warto rozłożyć problem na elementy, które sąd analizuje osobno:

Dopuszczalność samego podniesienia zarzutu ewentualnego - czy bank mógł go w ogóle zgłosić w danym momencie procesu.
Istnienie i wysokość wierzytelności banku - czy bank rzeczywiście wypłacił wskazaną kwotę kapitału i czy prawidłowo ją wyliczył.
Wymagalność tej wierzytelności - czy poprzedziło ją skuteczne wezwanie do zapłaty z wyznaczonym terminem.
Treść i adresata oświadczenia o potrąceniu - komu i w jaki sposób zostało doręczone.
Zachowanie terminu procesowego z art. 203¹ Kodeksu postępowania cywilnego.

Każdy z tych elementów może zdecydować o losie zarzutu niezależnie od pozostałych. Dlatego odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi: to zależy od okoliczności konkretnej sprawy, treści pism procesowych i dokumentów, którymi dysponują strony.

Czym różni się oświadczenie o potrąceniu od procesowego zarzutu potrącenia?

Oświadczenie o potrąceniu to czynność materialnoprawna skierowana bezpośrednio do drugiej strony, regulowana przez art. 498-499 Kodeksu cywilnego, natomiast zarzut potrącenia to środek obrony w procesie, którego dopuszczalność i formę reguluje art. 203¹ Kodeksu postępowania cywilnego (źródło: Kodeks cywilny; Kodeks postępowania cywilnego). To dwie odrębne czynności, choć w praktyce banki często łączą je w jednym piśmie.

Czym jest materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu?

Oświadczenie o potrąceniu to jednostronna czynność prawna, którą jedna strona składa drugiej, powołując się na przysługującą jej wierzytelność wzajemną. Zgodnie z art. 499 Kodeksu cywilnego potrącenia dokonuje się właśnie przez takie oświadczenie, a jego skutek - w razie spełnienia przesłanek - cofa się do chwili, gdy potrącenie stało się w ogóle możliwe. Kluczowe pytanie brzmi, komu bank doręczył to pismo. Doręczenie wyłącznie pełnomocnikowi procesowemu kredytobiorcy wymaga sprawdzenia, czy zakres jego umocowania obejmuje odbiór oświadczeń materialnoprawnych - z mojej praktyki wynika, że pełnomocnictwa procesowe nie zawsze to przewidują wprost.

Na czym polega zarzut potrącenia podnoszony przed sądem?

Zarzut potrącenia to powołanie się przez pozwanego (bank) na skutek potrącenia w toku procesu, po to, by sąd uwzględnił go przy wydawaniu wyroku. Zarzut może odwoływać się do potrącenia dokonanego wcześniej, poza procesem, albo - zależnie od treści pisma i umocowania pełnomocnika banku - łączyć się bezpośrednio ze złożeniem oświadczenia materialnoprawnego w tym samym dokumencie. Nazwa pisma nie rozstrzyga o jego skutkach. Liczy się cała treść oświadczenia, wskazany adresat oraz dowód doręczenia. Nie należy też mylić zarzutu potrącenia z zarzutem zatrzymania - to odrębne instytucje o innych przesłankach i innych skutkach dla rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności umowy CHF.

Jakie warunki potrącenia wynikają z art. 498 i 499 Kodeksu cywilnego?

Art. 498 Kodeksu cywilnego wymaga, by wierzytelności obu stron były wzajemne, jednorodzajowe (obie pieniężne), a wierzytelność potrącającego - wymagalna i możliwa do dochodzenia przed sądem lub innym organem (źródło: Kodeks cywilny, art. 498). Bank musi więc wykazać nie tylko istnienie własnej wierzytelności o zwrot kapitału, lecz również spełnienie wszystkich tych przesłanek łącznie.

Wzajemność wierzytelności - roszczenie kredytobiorcy o zwrot rat i roszczenie banku o zwrot kapitału muszą przysługiwać tym samym stronom, ale w przeciwnych kierunkach.
Jednorodzajowość świadczeń - obie wierzytelności powinny mieć charakter pieniężny, co w sprawach CHF bywa dodatkowo komplikowane przez pytania o walutę rozliczenia.
Wymagalność wierzytelności potrącającego - wierzytelność banku musi być wymagalna w chwili składania oświadczenia.
Zaskarżalność - wierzytelność musi nadawać się do dochodzenia przed sądem, a nie być np. przedawniona w sposób uniemożliwiający jej dochodzenie.
Skonkretyzowanie wierzytelności - podstawa, wysokość, waluta i sposób obliczenia kwoty powinny być wskazane w oświadczeniu w sposób pozwalający ją zweryfikować.

Czy wierzytelność banku o zwrot kapitału musi być wymagalna?

Tak, wymagalność wierzytelności potrącającego to jedna z ustawowych przesłanek z art. 498 Kodeksu cywilnego, więc bank powinien wykazać, kiedy i w jaki sposób jego roszczenie o zwrot kapitału stało się wymagalne. W sprawach frankowych oznacza to zwykle konieczność zbadania, czy bank wcześniej wezwał kredytobiorcę do zapłaty i wyznaczył termin spełnienia świadczenia. Nie da się w abstrakcji wskazać jednej uniwersalnej daty powstania wymagalności dla wszystkich spraw - decyduje treść konkretnych czynności i chronologia korespondencji między stronami.

Czy bank powinien wcześniej wezwać kredytobiorcę do zapłaty?

W typowym modelu tak - wezwanie do zapłaty z wyznaczonym terminem poprzedza powstanie wymagalności roszczenia, które dopiero potem może zostać przedstawione do potrącenia. Pełnomocnik kredytobiorcy powinien sprawdzić datę doręczenia takiego wezwania, długość wyznaczonego terminu oraz to, czy termin upłynął przed złożeniem oświadczenia o potrąceniu. Brak wezwania albo wadliwe doręczenie mogą być argumentem podważającym wymagalność, a w konsekwencji - skuteczność całego zarzutu.

Jaki jest skutek potrącenia i gdzie leży granica wierzytelności niższej?

Skuteczne potrącenie umarza obie wierzytelności nawzajem do wysokości wierzytelności niższej - tak wynika z art. 498 § 2 Kodeksu cywilnego. Jeśli więc bank wykaże wierzytelność niższą niż suma dochodzona przez kredytobiorcę, sąd może uwzględnić powództwo tylko w pozostałej części, a przy wierzytelności wyższej - pełne umorzenie roszczenia kredytobiorcy nie następuje automatycznie, bo ocenie podlega jeszcze cała reszta przesłanek.

Czy oświadczenie o potrąceniu może zostać złożone warunkowo, gdy bank jednocześnie broni ważności umowy?

To zależy od tego, czy mowa o ewentualnym zarzucie procesowym, czy o warunkowym oświadczeniu materialnoprawnym - to dwie różne konstrukcje prawne, oceniane według odmiennych kryteriów. Orzecznictwo dopuszcza formułowanie ewentualnej obrony procesowej, natomiast dopuszczalność warunku w samym oświadczeniu o potrąceniu bywa oceniana bardziej rygorystycznie i budzi rozbieżności w praktyce sądów powszechnych.

Dlaczego linia obrony banku bywa ewentualna?

Bank, który konsekwentnie broni ważności umowy, ryzykuje, że sąd i tak uzna umowę za nieważną. Dlatego niektóre banki formułują dodatkowy argument "na wszelki wypadek" - zarzut potrącenia, który ma zadziałać tylko wtedy, gdy pierwsza linia obrony (obrona ważności umowy) zostanie odrzucona. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 2011 r. odniósł się do dopuszczalności takiej konstrukcji procesowej, choć nie należy przenosić tej tezy automatycznie na każdy spór o kredyt frankowy - każda sprawa ma własny stan faktyczny.

"Pozwany może zgłosić zarzut potrącenia w sposób ewentualny, na wypadek nieuwzględnienia przez sąd jego stanowiska co do nieistnienia lub bezzasadności roszczenia powoda, co samo w sobie nie jest równoznaczne z bezwarunkowym uznaniem tego roszczenia." - Sąd Najwyższy, wyrok z 9 listopada 2011 r., II CSK 70/11

Czy warunek w oświadczeniu materialnoprawnym jest dopuszczalny?

Odpowiedź nie jest jednolita, ponieważ granica między dopuszczalnym zarzutem ewentualnym a niedopuszczalnie warunkowym oświadczeniem materialnoprawnym bywa oceniana różnie w zależności od treści konkretnego pisma banku. Część orzeczeń kwestionuje skuteczność potrącenia, gdy z treści oświadczenia wynika, że bank uzależnia jego skutek od przyszłego, niepewnego zdarzenia w sposób sprzeczny z istotą jednostronnej czynności prawa materialnego. Inne składy dopuszczają taką konstrukcję, jeśli warunek sprowadza się jedynie do przesądzenia przez sąd kwestii już zawisłej w tym samym postępowaniu. Nie da się z góry przesądzić, która ocena zapadnie w konkretnej sprawie.

Jak różnie oceniają to sądy powszechne?

Z przeglądu orzeczeń dostępnych w bazie SAOS wynika, że sądy apelacyjne i okręgowe nie stosują jednej, spójnej linii wobec podobnie skonstruowanych pism banków - poniższe zestawienie pokazuje dwa odmienne podejścia z tego samego okresu, bez wskazywania, które stanowisko przeważa w skali kraju.

Orzeczenie	Rok	Kierunek oceny	Na co zwrócono uwagę
SAOS, I ACa 745/22	2022	Odmowa uznania skuteczności potrącenia	Bank nie wykazał w sposób dostateczny własnej wierzytelności oraz sporny był warunkowy charakter oświadczenia
SAOS, IX Ca 12/23	2023	Dopuszczenie ewentualnego zarzutu	Sąd rozróżnił roszczenie o zwrot kapitału od innych żądań banku i ocenił zarzut jako procesowo dopuszczalny

Rozbieżność tych dwóch przykładów pokazuje, dlaczego nie warto opierać strategii procesowej na jednym korzystnym wyroku innego kredytobiorcy - liczy się analiza akt własnej sprawy, w tym dokładne brzmienie pisma banku i chronologia doręczeń.

Jak art. 203¹ KPC ogranicza termin i sposób zgłoszenia zarzutu?

Art. 203¹ Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza ograniczenia przedmiotowe, terminowe i formalne dotyczące zgłaszania zarzutu potrącenia w procesie cywilnym (źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 203¹). Przed powołaniem się na dokładne brzmienie przepisu w konkretnym piśmie procesowym warto zweryfikować aktualny tekst ujednolicony w ISAP, ponieważ przepisy procedury cywilnej bywają nowelizowane.

Do kiedy bank może najpóźniej podnieść zarzut?

Termin zgłoszenia zarzutu potrącenia jest powiązany między innymi z momentem, w którym wierzytelność przedstawiona do potrącenia stała się wymagalna, oraz z etapem postępowania, na jakim znajduje się sprawa. Ocena, czy bank dochował terminu, wymaga zestawienia daty doręczenia pozwu lub odpowiedzi na pozew, daty wymagalności roszczenia banku i daty złożenia pisma zawierającego zarzut - to zestawienie warto sporządzić w formie chronologicznej tabeli już na etapie przygotowywania odpowiedzi.

Jakie wymogi musi spełniać pismo procesowe i pełnomocnictwo?

Zarzut potrącenia powinien zostać zgłoszony w piśmie procesowym spełniającym wymogi formalne, a osoba, która w imieniu banku składa oświadczenie, musi być do tego prawidłowo umocowana. Analogicznie trzeba sprawdzić umocowanie osoby po stronie kredytobiorcy, która oświadczenie odebrała.

Forma pisemna zarzutu zgodna z wymogami pisma procesowego, w tym podpis osoby uprawnionej.
Pełnomocnictwo materialnoprawne odrębne od pełnomocnictwa procesowego, jeśli oświadczenie kieruje pełnomocnik banku.
Dowód doręczenia oświadczenia adresatowi uprawnionemu do jego odbioru.
Precyzyjne wskazanie wierzytelności objętej potrąceniem - podstawy, kwoty i waluty.

Dokładny przebieg dalszej części postępowania, w tym sposób prezentowania takich zarzutów na rozprawie, opisujemy przy okazji omawiania odpowiedzi banku na pozew frankowy.

Jak teoria dwóch kondykcji wpływa na potrącenie roszczeń stron?

Teoria dwóch kondykcji, potwierdzona przez Sąd Najwyższy w uchwałach III CZP 6/21 i III CZP 25/22, oznacza, że po uznaniu umowy kredytu za nieważną kredytobiorcy i bankowi przysługują odrębne, samodzielne roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń (źródło: Sąd Najwyższy, III CZP 6/21, 2021; III CZP 25/22, 2024). Odrębność tych roszczeń nie oznacza jednak, że wykluczone jest ich późniejsze potrącenie - oznacza tylko, że nie umarzają się one same z siebie.

Czym różnią się roszczenia kredytobiorcy i banku?

Kredytobiorca dochodzi zwrotu sumy wpłaconych rat i innych opłat związanych z umową, a bank - zwrotu wypłaconego kapitału kredytu. Są to dwa odrębne roszczenia restytucyjne, oparte na przepisach o nienależnym świadczeniu, a nie jedno wspólne rozliczenie salda.

"Stronom nieważnej lub bezskutecznej umowy kredytu przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy." - Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

Czy potrącenie następuje automatycznie?

Nie, odrębność roszczeń wynikająca z teorii dwóch kondykcji nie powoduje ich automatycznego skompensowania - do umorzenia wzajemnych wierzytelności potrzebna jest odrębna czynność, spełniająca przesłanki z art. 498-499 Kodeksu cywilnego, czyli właśnie skuteczne oświadczenie o potrąceniu albo wyrok uwzględniający zarzut w procesie. Uchwała III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r. potwierdza samodzielny charakter obu roszczeń i potrzebę odrębnej podstawy dla ich wzajemnego rozliczenia (źródło: Sąd Najwyższy, III CZP 25/22, 2024).

Jak zarzut potrącenia może zmienić kwotę zasądzoną kredytobiorcy?

Skuteczny zarzut potrącenia może doprowadzić do oddalenia powództwa kredytobiorcy w części odpowiadającej wysokości wierzytelności banku, ponieważ wzajemne wierzytelności umarzają się do wysokości tej niższej z nich (źródło: Kodeks cywilny, art. 498 § 2). Skutek dla odsetek i kosztów procesu wymaga jednak odrębnej analizy - nie jest automatyczną konsekwencją samego uznania zarzutu.

Kiedy sąd oddala żądanie zapłaty w części?

Jeśli sąd uzna zarzut potrącenia za skuteczny, zasądzona na rzecz kredytobiorcy kwota zostanie pomniejszona o wysokość wierzytelności banku uznanej za wymagalną i wykazaną. W praktyce oznacza to, że powództwo o zapłatę może zostać uwzględnione tylko w części przewyższającej wierzytelność banku, a w pozostałym zakresie - oddalone jako wygasłe wskutek potrącenia.

Co dzieje się z odsetkami i kosztami procesu?

Wpływ potrącenia na odsetki ustawowe za opóźnienie oraz na rozliczenie kosztów procesu zależy od daty złożenia skutecznego oświadczenia, momentu wymagalności obu wierzytelności i sposobu sformułowania żądań w pozwie. Nie ma tu jednego uniwersalnego wzoru rozliczenia - każdy przypadek trzeba liczyć od nowa, uwzględniając odsetki w sprawie frankowej i konkretną chronologię czynności stron.

Co pełnomocnik kredytobiorcy powinien sprawdzić po otrzymaniu zarzutu?

Pierwszym krokiem jest zebranie i uporządkowanie dokumentów: wezwania do zapłaty, dowodu jego doręczenia, oświadczenia o potrąceniu oraz pisma procesowego zawierającego zarzut, a dopiero potem porównanie wskazanej przez bank kwoty kapitału z historią wypłaty kredytu. Taka weryfikacja pozwala ocenić, które elementy zarzutu są sporne, a które bezsporne.

Jakie dokumenty warto zestawić w chronologii?

Umowa kredytu wraz z dyspozycjami wypłaty transz kapitału, potwierdzające faktycznie wypłaconą kwotę.
Wezwanie banku do zapłaty wraz z dowodem doręczenia i wyznaczonym terminem spełnienia świadczenia.
Oświadczenie o potrąceniu ze wskazaniem adresata, daty doręczenia i sposobu wyliczenia kwoty.
Pismo procesowe zawierające zarzut potrącenia oraz pełnomocnictwo osoby, która je podpisała.
Zestawienie własnych wpłat kredytobiorcy - rat, prowizji i innych opłat - do porównania z żądaniem pozwu.

Jakich błędów unikać przy odpowiedzi na zarzut?

Nie warto składać własnych oświadczeń o uznaniu długu, potrąceniu czy rozliczeniu bez wcześniejszej analizy ich skutków dla roszczenia głównego, odsetek i kosztów procesu. Z mojej praktyki wynika, że pochopna odpowiedź własna na pismo banku bywa trudniejsza do odwrócenia niż samo milczenie połączone z rzeczowym zarzutem procesowym przygotowanym przez pełnomocnika. Warto też sprawdzić, czy bank potrąca wyłącznie roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału, czy dokłada do niego inne pozycje - np. rzekome wynagrodzenie za korzystanie z kapitału - które wymagają odrębnej, aktualnie zweryfikowanej podstawy prawnej i bywają oceniane inaczej niż samo roszczenie restytucyjne.

Dlaczego odpowiedź zależy od treści pism i okoliczności konkretnej sprawy?

Odpowiedź zależy od okoliczności konkretnej sprawy, ponieważ o skuteczności zarzutu decydują szczegóły: dokładne brzmienie oświadczenia banku, dowód jego doręczenia, moment wymagalności wierzytelności banku oraz zachowanie terminu procesowego - a te elementy różnią się w każdym postępowaniu. Uogólnianie wyniku jednej sprawy na inną bywa mylące, nawet gdy pisma banków wyglądają na pierwszy rzut oka podobnie.

Co wpływa na ocenę sądu w każdej sprawie z osobna?

Sąd bierze pod uwagę całokształt materiału dowodowego - nie tylko samą treść zarzutu, lecz też sposób jego zgłoszenia, moment procesowy, w którym padł, oraz reakcję drugiej strony. Rozbieżne wyroki sądów powszechnych, widoczne choćby w bazie SAOS, pokazują, że nawet zbliżone stany faktyczne bywają oceniane odmiennie, co dodatkowo uzasadnia ostrożność przy formułowaniu prognoz.

Kiedy warto skonsultować się z pełnomocnikiem?

Najlepiej zrobić to od razu po otrzymaniu pisma zawierającego zarzut potrącenia, zanim upłynie termin na złożenie odpowiedzi procesowej. Pełnomocnik, który zna akta całej sprawy, może ocenić, które elementy zarzutu warto kwestionować w pierwszej kolejności i jak to wpłynie na dalszy przebieg postępowania, w tym na przygotowanie pozwu na etapie jak przygotować pozew przeciwko bankowi lub reakcji na pisma banku już w toku procesu. Więcej o dokumentach źródłowych do takiej weryfikacji znajduje się w materiale o tym, jakie dokumenty potrzebne do sprawy CHF warto mieć przygotowane od początku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy podniesienie zarzutu potrącenia oznacza, że bank uznał nieważność umowy?

Nie musi tak być. Bank może przedstawić potrącenie jako obronę ewentualną, zastrzegając wprost, że podnosi ją tylko na wypadek przyjęcia przez sąd, że umowa nie wiąże. Znaczenie takiego pisma zależy jednak od jego dokładnej treści i całokształtu okoliczności sprawy, dlatego warto je przeanalizować z pełnomocnikiem, zanim uzna się je za jednoznaczną kapitulację banku.

Czy bank może złożyć oświadczenie o potrąceniu pod warunkiem?

Trzeba odróżnić dopuszczalny ewentualny zarzut procesowy od warunkowego oświadczenia materialnoprawnego, które bywa oceniane bardziej restrykcyjnie. Dopuszczalność i skuteczność konkretnej konstrukcji ocenia się na podstawie brzmienia oświadczenia, przesłanek z art. 498-499 Kodeksu cywilnego oraz aktualnego orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego.

Czy roszczenie banku musi być wymagalne przed potrąceniem?

Co do zasady tak - wierzytelność potrącającego powinna spełniać przesłanki z art. 498 Kodeksu cywilnego, w tym wymagalność. W sprawie CHF oznacza to konieczność sprawdzenia, czy bank wcześniej wezwał kredytobiorcę do zapłaty, kiedy doręczono wezwanie i jaki termin spełnienia świadczenia wyznaczono, zanim złożono oświadczenie o potrąceniu.

Czy potrącenie następuje automatycznie po stwierdzeniu nieważności umowy?

Nie. Odrębność roszczeń stron, potwierdzona przez teorię dwóch kondykcji z uchwał III CZP 6/21 i III CZP 25/22, nie powoduje ich automatycznego umorzenia. Do skompensowania wierzytelności potrzebna jest odrębna czynność - skuteczne oświadczenie o potrąceniu albo uwzględnienie zarzutu przez sąd w wyroku.

Do kiedy bank może podnieść zarzut potrącenia w procesie?

Termin określa art. 203¹ Kodeksu postępowania cywilnego i zależy między innymi od momentu, w którym wierzytelność przedstawiona do potrącenia stała się wymagalna, oraz od etapu postępowania. Aktualne brzmienie przepisu i dokładną chronologię czynności trzeba zweryfikować w konkretnej sprawie, najlepiej wspólnie z pełnomocnikiem prowadzącym akta.

Czy pełnomocnik procesowy może odebrać oświadczenie banku o potrąceniu?

Nie należy zakładać tego automatycznie. Pełnomocnictwo procesowe i umocowanie do odbioru materialnoprawnego oświadczenia bywają oceniane odrębnie, więc warto sprawdzić dokładny zakres pełnomocnictwa, zanim przyjmie się, że doręczenie pełnomocnikowi wywołało skutek wobec kredytobiorcy.

Jak skuteczne potrącenie wpływa na wyrok?

Może doprowadzić do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej i tym samym zmniejszyć zakres kwoty zasądzonej na rzecz kredytobiorcy. Konsekwencje dla odsetek ustawowych za opóźnienie oraz dla rozliczenia kosztów procesu wymagają jednak osobnej oceny, zależnej od dat i treści poszczególnych czynności stron.

Co zrobić po otrzymaniu zarzutu potrącenia od banku?

Warto zabezpieczyć pismo banku, kopertę lub potwierdzenie doręczenia, wcześniejsze wezwanie do zapłaty i dokumenty potwierdzające wypłatę kapitału kredytu. Przed udzieleniem jakiejkolwiek odpowiedzi na piśmie dobrze jest skonsultować całość z pełnomocnikiem znającym akta sprawy, zamiast samodzielnie składać oświadczenia, które mogą wpłynąć na dalszy przebieg procesu.

Treść tego artykułu ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena skuteczności konkretnego zarzutu potrącenia zależy od dokumentów, chronologii czynności i aktualnego stanu prawnego w danej sprawie - przed podjęciem jakichkolwiek kroków procesowych warto skonsultować się z radcą prawnym lub adwokatem prowadzącym sprawy frankowe.

Źródła i literatura

r. pr. Magdalena Krol

Radca prawny z praktyka w postepowaniach cywilnych i sporach konsumentow z bankami. Opisuje procedure pozwu frankowego krok po kroku - koszty, dokumenty, terminy i przebieg sprawy - bez obiecywania wyniku.